Sport en bewegen krijgen vaste plek in de ruimtelijke ordening

vrijdag 17 april 2026

Voor het eerst wordt sport, bewegen en spelen formeel onderdeel van de ruimtelijke ordening in Nederland. De Tweede Kamer stemde onlangs in met een motie die ervoor zorgt dat deze thema’s worden opgenomen in de uitvoeringsagenda van de Nota Ruimte. Daarmee verschuift een belangrijke grens: sport en bewegen zijn niet langer alleen een sociaal of gezondheidsvraagstuk, maar ook een ruimtelijke opgave. Voor gemeenten, ontwerpers en gebiedsontwikkelaars betekent dit een duidelijke opdracht: bij nieuwe wijken, herstructurering en verdichting moet vanaf het begin ruimte worden gemaakt voor bewegen.

De motie volgt op jarenlange inzet van de sportsector, met NOC*NSF en sportbonden als belangrijke aanjagers. Hun boodschap blijft hetzelfde: een leefbare wijk ontstaat alleen als sport en bewegen vanaf het begin meedoen in ruimtelijke keuzes. In de praktijk schuift die ruimte nog vaak naar achteren in het proces. Eerst komen woningen, infrastructuur en parkeren, daarna pas sport en spel. Daardoor komt beweegruimte steeds vaker onder druk te staan.

Wachtlijsten dwingen tot actie

Het ministerie van VWS werkt aan richtlijnen voor sport en bewegen in steden, dorpen en wijken. Gemeenten krijgen de oproep om die richtlijnen actief te gebruiken en sport vroeg in gebiedsontwikkeling mee te nemen.Die urgentie groeit. Onderzoek van het Mulier Instituut laat zien dat meer dan één op de vijf sportverenigingen in sterk stedelijke gebieden wachtlijsten of een ledenstop heeft. Landelijk gaat het om één op de tien verenigingen. Vooral kinderen en jongeren merken dat direct.

Voor de ruimtelijke praktijk ontstaat daarmee een duidelijke kans. Door sport en bewegen vanaf het begin mee te nemen in ontwerp en planvorming, ontstaat meer samenhang in de openbare ruimte. Dat vraagt om andere keuzes aan de voorkant. Niet schuiven met restruimte, maar bewust ontwerpen voor een leefomgeving waarin bewegen vanzelfsprekend is. Wijken waar spelen, sporten, ontmoeten en verplaatsen samenkomen in één ruimtelijk ontwerp.

Bron: NOC*NSF