Willen sporten lukt niet vanzelf, ondanks hoge motivatie bij mensen met een beperking

Voor het onderzoek zijn 1.501 mensen met een lichte, matige of ernstige beperking (5 tot 80 jaar) bevraagd. De uitkomsten zijn vergeleken met het sport- en beweeggedrag van de totale Nederlandse bevolking. Opvallend is dat juist mensen met een matige of ernstige beperking relatief vaak willen sporten: 43 procent tegenover 34 procent bij mensen zonder of met een lichte beperking.

Volgens Monica van Harn, manager strategie en bestedingen bij Fonds Gehandicaptensport, is dat een belangrijk inzicht. “Motivatie alleen is niet genoeg om daadwerkelijk te gaan sporten. Vooral mensen met een ernstige beperking lopen tegen praktische en fysieke belemmeringen aan. Denk aan vermoeidheid, pijn tijdens het sporten, prikkelgevoeligheid of onzekerheid over welke sport geschikt is. Ook financiële factoren spelen een grotere rol.” Daardoor beginnen mensen er niet aan of haken ze vroegtijdig af, ondanks de wens om te bewegen.

Begeleiding maakt het verschil

Volgens Van Harn ligt het knelpunt niet in het aanbod van sport, maar in de begeleiding ernaartoe. “Het probleem is dat we er nog onvoldoende in slagen om mensen met een beperking goed toe te leiden naar sportverenigingen of -ondernemers. De samenhang in begeleiding en overdracht ontbreekt vaak.”

Juist die zogenoemde ‘warme overdracht’ is volgens haar essentieel. Daarbij werken bijvoorbeeld vakleerkrachten, buurtsportcoaches en ouders samen om iemand stap voor stap naar een vereniging te begeleiden en daar ook vast te houden.

"Nu valt die begeleiding vaak weg zodra iemand lid wordt", legt ze uit. “Terwijl juist dan onzekerheid kan ontstaan: past het niveau, voel ik me op mijn gemak, kan ik het volhouden? Zonder begeleiding is de kans groot dat mensen weer afhaken.” De gevolgen zijn groot: wie uitstroomt, komt vaak niet meer terug bij een sportvereniging, met gemiste fysieke en sociale kansen als gevolg.

Van hulpmiddelen tot thuis sporten

Het Fonds Gehandicaptensport werkt al jaren aan het verlagen van belemmeringen. Zo is er Uniek Sporten Hulpmiddelen, waarmee in samenwerking met gemeenten en het ministerie van VWS sporthulpmiddelen beschikbaar worden gesteld, zoals sportrolstoelen en handbikes. Ook is er Uniek Sporten Thuis, waarmee mensen met een beperking vanuit huis kunnen bewegen, afgestemd op hun situatie. In samenwerking met onder meer Bartiméus en Duchenne Parent Project zijn specifieke programma’s ontwikkeld voor verschillende doelgroepen. Daarnaast ontwikkelde het fonds samen met kennisinstellingen een wetenschappelijke blessurepreventietool, bedoeld om sporters met angst voor pijn of overbelasting beter te begeleiden. "Maar daarmee zijn de belemmeringen nog niet weggenomen",zegt Van Harn. “We kunnen inspireren en ondersteunen, maar zonder goede begeleiding en randvoorwaarden blijft sportdeelname achter.”

Samenwerking als sleutel

Uit de SDI komt steeds hetzelfde beeld naar voren: de wil om te sporten is er bij mensen met een beperking, maar in de praktijk stuit die op meerdere belemmeringen. Daarom wordt binnen het Sportakkoord, met partijen als NOC*NSF, gemeenten en sportorganisaties, gewerkt aan betere samenwerking. Doel is om duidelijker te maken wie welke rol heeft in de begeleiding van mensen met een beperking richting en binnen de sport.

“De grootste uitdaging is samenwerking",  zegt Van Harn. “Als we beter afspreken wie wat doet en elkaar daarin vasthouden, verliezen we minder mensen onderweg. Dat vraagt tijd en inzet, maar het is wel de meest duurzame manier om mensen echt te helpen.” Ook de financiering van hulpmiddelen staat ter discussie. Die loopt nu via verschillende partijen, waaronder gemeenten en VWS. Een toekomstig bruikleenmodel zou volgens Van Harn beter passen bij de praktijk, zeker omdat veel mensen te maken hebben met een progressieve aandoening en wisselende behoeften.

Van motivatie naar mogelijk maken

De conclusie van de SDI is helder: de motivatie om te sporten is er bij mensen met een beperking, maar het systeem eromheen sluit nog onvoldoende aan. Zolang begeleiding, financiering en samenwerking niet beter op elkaar zijn afgestemd, blijft sportdeelname voor mensen met een beperking onnodig ingewikkeld.

Bekijk hier de Sportdeelname Index november 2025 >>

Bron: Fonds Gehandicaptensport 

Lees ook - Persoonlijke factoren grootste drempel voor bewegen buiten
Lees ook - Te weinig inclusieve speelplekken: 1 op de 3 kinderen met een handicap blijft thuis
Lees ook - Openbare ruimte blijft een uitdaging voor wandelaars met een beperking