Elke procent meer beweging is goud waard voor de gemeentekas

woensdag 16 september 2026

Een euro investeren in een beweegvriendelijke buurt levert méér op dan gezondere inwoners alleen het scheelt gemeenten ook geld, blijkt uit onderzoek dat Beweegalliantie onlangs naar buiten bracht. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen brachten voor Amsterdam en Rotterdam in kaart hoe sport, bewegen en zorgkosten zich tot elkaar verhouden, tot op wijkniveau.

Kleine percentages, grote bedragen

De kern van hun bevindingen: in buurten waar 1% meer inwoners wekelijks sport of aan de beweegrichtlijnen voldoet, liggen de jaarlijkse zorgkosten per inwoner gemiddeld een paar euro lager. Klein per persoon, maar opgeteld over een hele stad gaat het al snel om substantiële bedragen: voor Amsterdam zou het gaan om ruim 14 miljoen euro per jaar, voor Rotterdam om ruim 11 miljoen.

Waarom de buurt het niveau is dat telt

Belangrijk is dat de onderzoekers niet stopten bij stedelijke gemiddelden. Binnen één stad kunnen wijken sterk uiteenlopen in inkomen, opleidingsniveau, sportdeelname en zorgkosten – cijfers op stadsniveau verhullen die verschillen juist. Door de sociaaleconomische samenstelling van buurten mee te wegen, ontstaat een eerlijker en preciezer beeld van waar bewegen het meeste effect heeft op zorgkosten.

Onderzoeksleider Willem de Boer verwoordt het nut voor beleidsmakers kernachtig: "Je kunt beter zien waar je op in moet zetten." Wat de aanpak precies moet zijn, blijft volgens hem wel afhankelijk van lokale kennis over de buurt; de cijfers geven richting, maar geen pasklaar antwoord.

Leren van buurten die het al goed doen

Een minder voor de hand liggende toepassing van de data: ze laten ook zien welke buurten béter scoren dan op basis van hun sociaaleconomische situatie verwacht zou worden. Dat opent de deur om te onderzoeken wat daar anders gaat, bijvoorbeeld een sterke sportvereniging, een succesvol lokaal programma, goede samenwerking tussen partijen, en die lessen elders toe te passen.

Amsterdam maakt de vertaalslag

De uitkomsten kregen in Amsterdam al een politiek vervolg: raadsleden dienden een motie in om, met het oog op gezondheidswinst en zorgkostenbesparing, structureel middelen vrij te maken voor bewegen. De gemeente werkte vervolgens voor drie gebieden met een uiteenlopende sociaaleconomische positie uit wat 1% meer beweegdeelname daar zou kunnen betekenen, en welke maatregelen — van beweegvriendelijke inrichting van de openbare ruimte tot gerichte sport- en beweegvergoedingen — per gebied het meest kansrijk zijn.

De bredere boodschap: naarmate gemeenten, zorgverzekeraars en het Rijk meer inzetten op preventie, verdient bewegen een stevigere plek in dat gesprek. Niet alleen omdat het gezond is, maar ook omdat het bijdraagt aan betaalbare zorg.

Benieuwd naar de cijfers? Lees het artikel: Beweegalliantie