Vraagtekens bij noodzaak overgewichtpreventie?

Bron: VNG Magazine 9, 26 april 2013

Terecht speerpunt?

Bestrijding of voorkomen van overgewicht onder jongeren is in veel gemeenten een speerpunt van beleid. Vorige maand nog kregen gemeenten hiervoor van het Rijk een extra impuls van 26 miljoen euro, waarvan drie miljoen naar het programma Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) gaat. Dat was vóór een groot Unicefonderzoek naar het welzijn van kinderen in 29 rijke landen werd gepubliceerd. Daaruit blijkt dat het welzijn (in de media werd het Engelse well-being gemakshalve vertaald als ‘geluk’) van Nederlandse kinderen veruit het hoogst scoort – hoger nog dan van kinderen in landen als Finland en Zweden die bekendstaan om hun kindvriendelijkheid.
Opmerkelijk: het percentage kinderen met overgewicht is in Nederland het laagst, ongeveer acht procent tegen bijvoorbeeld twaalf procent in Zweden, zestien in Finland en twintig in Canada. De Verenigde Staten staan onderaan met bijna dertig procent kinderen met overgewicht.
Fruit eten doen Nederlandse kinderen daarentegen slecht; alleen in Polen, Zweden, Letland, Estland, Litouwen en Finland eten ze nog minder fruit.

Gemeenten herzien beleid niet

Is er dan eigenlijk wel een noodzaak om vast te houden aan het anti-obesitasbeleid van de overheid? Wethouder Myriam Jansen (Sterk Meppel) twijfelt geen moment. “Als JOGG-gemeente vindt Meppel het belangrijk om een gezonde leefstijl onder jongeren te promoten en overgewicht te bestrijden. Uit zowel onderzoek als gegevens van onze GGD blijkt dat het aantal kinderen met overgewicht aanzienlijk is.
Daarnaast is het zo dat de negatieve effecten van overgewicht en een ongezonde leefstijl zich pas veel later manifesteren. Dus ondanks een positieve gezondheidsbeleving is er wel degelijk reden om aandacht te schenken aan de preventie van overgewicht, omdat de gezondheidsklachten pas in een later stadium ontstaan.”
Haar collega Marijke van Beukering (D66) van JOGG-gemeente IJsselstein herkent het beeld zoals geschetst in het Unicefrapport. Maar, zegt zij: “Uit cijfers weten we dat het probleem wel groeiend is. Het is dus een interventie gericht op het tegengaan van overgewicht. Om die reden passen wij het beleid in IJsselstein niet aan. Overigens is er eenzelfde percentage kinderen met ondergewicht. Vandaar dat wij erop hameren om het ‘op gezond gewicht’ te noemen.”

Ook CDA-wethouder René Windhouwer van Nijkerk ziet in de Unicefcijfers geen aanleiding om zijn beleid te herzien. In zijn gemeente heeft 68 procent van de kinderen een normaal gewicht, 32 procent dus niet. "Deze cijfers zijn voldoende aanleiding aan de slag te gaan om het overgewicht terug te dringen", zegt hij. Christiaan Kwint (GroenLinks) van Heerhugowaard reageert kort maar krachtig. Hij legt zijn eigen cijfers naast die van Unicef: "Volgens de meest recente rapportage van de GGD Hollands Noorden hebben in Heerhugowaard ruim 17.000 inwoners overgewicht. Dat is 32 procent. Dat is voor mij meer dan voldoende reden om deel te nemen aan het JOGG-programma."

Te weinig fruit

Alle vier kunnen ze beamen dat Nederlandse kinderen weinig fruit eten. "Binnen JOGG is het voldoende eten van groente en fruit een speerpunt – en dus ook in Meppel", zegt Myriam Jansen. "Met de scholen besteden wij daar aandacht aan en wij zetten sociale marketing in als middel om ouders en kinderen te verleiden meer groente en fruit te eten." Marijke van Beukering zegt dat haar gemeente helaas geen geld heeft om fruit aan te bieden. "Wel maken we in het kader van JOGG het onderwijs opmerkzaam op bijvoorbeeld programma’s als SchoolGruiten (groenten of fruit als tussendoortje) en EU-Schoolfruit. Bij dat laatste wordt gedurende een paar maanden drie dagen per week fruit gesubsidieerd aangeboden op school."

Wethouder Kwint weet dat diverse scholen in Heerhugowaard speciale fruitprogramma’s hebben: op de school van zijn eigen kinderen is het bijvoorbeeld verplicht om dagelijks fruit of groente mee te geven.