Energieplein Dordrecht verbindt de buurt en laat jeugd bewegen

Peter Matthieu, coördinator Spelen bij de afdeling Stadsbeheer van de gemeente Dordrecht, legt uit wat de functie van het Energieplein is binnen het groter geheel van de Stadswerven en waarom is gekozen voor de huidige opzet van het Energieplein met spelen als kernkwaliteit. “In het verleden is  in de buurten ten zuiden van de Stadswerven stadsuitleg geweest, waarbij de voorzieningen, zoals een voetbalkooi, voor de oudere jeugd (12+) steeds sneuvelden of werden verplaatst. Daarom hebben we bij de plannen voor de herontwikkeling van de Stadswerven afgesproken, dat die oudere jeugd een eigen plek moest krijgen. Bovendien hadden we in de praktijk gezien dat het ontbreken van zo’n voorziening in een buurt met veel woningen altijd voor overlast zou zorgen.” De gemeente wilde echter tegelijkertijd het Energieplein zo inrichten, dat het niet alleen door de oudere jeugd zou worden gebruikt. Matthieu: “We wilden het plein ook aantrekkelijk maken voor ouders met kleinere kinderen, zodat er sociale controle op de oudere jeugd zou zijn. Daarmee zou het echt een buurtplein worden in plaats van een plein dat wordt gedomineerd door één doelgroep.” Bram Breedveld, landschapsarchitect bij Landlab, vult aan: “Het moest een multifunctioneel plein zijn met veel gezichten: een buurtplein voor de kleintjes, een hang-out voor de 12-plussers, een sportplein met speelaanleidingen en een cultuurplein voor het uitgaanspubliek. Maar ook een plein waar een keer bijvoorbeeld een boekenbeurs of een openluchtfilmvoorstelling kan worden gehouden. Een plein kortom ‘waar alles moet kunnen’, dat natuurlijk mooi moest zijn, maar boven alles functioneel. En dat een bindend element zou vormen in de buurt. Een plein met spelen als kernkwaliteit, maar dat ook moest functioneren als er niet op gespeeld werd.” Matthieu: “We hebben daarom vanuit de gemeente veel wensen en randvoorwaarden meegegeven aan Landlab: wensen omtrent de vele verkeersbewegingen, omtrent het multifunctioneel gebruik en omtrent het aanbod voor de sportende en spelende oudere jeugd. Dat laatste past ook in de filosofie van de gemeente Dordrecht: de oudere jeugd een positieve uitdaging geven om met hun energie om te gaan.”

 

De stedenbouwkundige context leende zich goed voor zo’n aanpak, aldus Breedveld: “De aanwezigheid van oude industriële gebouwen zorgt voor een andere, grotere schaal van ruimte in dit gebied. Waardoor gebruik elkaar niet zo snel bijt. Die schaal was voor ons als ontwerpers een geschenk.” Landlab koos er bij de inrichting van het Energieplein voor om de indeling van destijds – enerzijds scheepswerven, die naar het water waren gericht, en anderzijds de landgerichte energie- en kolencentrale – terug te laten komen in de pleinbestrating: donkere verharding die verwijst naar de kolenopslag en de lichte kasseien met banen die verwijzen naar de scheepswerven.

 

Het plein moest bovendien een robuuste uitstraling krijgen, waarmee het verwees naar het ‘ruige’ gebruik van destijds. En het moest een verbinding krijgen met het water. Nolles: “In een later stadium loopt het plein door tot aan de noordkant met trappen met grote treden naar het water, een aanlegsteiger en een doorlopende openbare wandelroute van de binnenstad langs het Wantij tot aan Villa Augustus. Daarmee is het plein en de omgeving definitief opgenomen in het stedelijk weefsel. Bovendien krijgt die noordkant daardoor veel meer verblijfskwalititeit.”

 

Het plein is geen klassiek besloten plein, maar heeft juist doorzichten naar alle kanten. Om het toch een herbergzaam karakter te geven, koos Landlab ervoor om een plein in een plein te ontwerpen. Breedveld: “Daardoor wordt de schaal verkleind en maak je verschillende vormen van verkeersgebruik mogelijk. Toeleverings- en expeditieverkeer, autoverkeer naar de parkeergarage, een doorgaande busverbinding en fietsen en wandelen.” De schaalverkleining zorgde er ook voor dat het plein veilig voelde voor de spelende kinderen, een ander belangrijk uitgangspunt voor de gemeente. Matthieu: “Binnen de grote contouren van de panden wilden we intimiteit voor zowel de oudere kinderen als voor de buurtvaders en de kleinere kinderen.”