Van straat tot beleid: hoe gemeenten de kracht van straatsport en -cultuur benutten

Straatsport en straatcultuur: meer dan labels

Terminologie blijkt een eerste struikelblok. Waar ‘urban sports’ ooit handig leek, schuift de cultuursector nu richting ‘the culture’. Het klinkt hip, maar roept vragen op: wat valt er precies onder? Skateboarden, breakdance, hiphopdans: sport of cultuur? Het antwoord: beide. Deze disciplines zijn zowel fysiek als artistiek en passen niet in traditionele hokjes.

Sander Baartmans van LINES by CityLegends zegt het treffend: “Als je het alleen urban noemt, mis je de nuance. Het gaat niet alleen om sport, maar om een hele leefstijl en cultuur. Die cultuur is wat jongeren bindt. Het is niet alleen een activiteit, het is een identiteit.”

Verenigingssporten zijn overzichtelijk: een club, een veld, een contributie. Straatsporten zijn fluïde, ontstaan op pleinen en in parken, vaak zonder formele organisatie. Het benoemen van zowel straatsport als straatcultuur erkent de breedte van de scene en maakt het gesprek met gemeenten concreter.

Kasper Jongejan van District 13 vult aan: “Als je het urban noemt, denken mensen aan stenen en gebouwen. Straatsport en straatcultuur laten beter zien dat het om mensen en hun creativiteit gaat.”

Waarom gemeenten worstelen

Veel gemeenten willen wel, maar weten niet hoe. Sportbeleidsmedewerkers zijn vaak opgegroeid in het verenigingsmodel. Nieuwe disciplines, van 3x3 basketbal tot freerunning, passen daar niet in. Resultaat: beleid loopt achter en financiering is scheef. Terwijl voetbalvelden regelmatig vernieuwd worden, gaat een skatepark twintig jaar mee.

Daarnaast ontbreekt diversiteit in beleidskamers. Jongeren worden nog te vaak gezien als doelgroep, niet als partner. Baartmans: “Gemeenten denken: we zetten een veld neer en klaar. Maar zonder mensen die het trekken, gebeurt er niets.”

Jongejan bevestigt: “Je kunt niet vanachter een bureau bedenken wat er nodig is. Je moet de straat op, luisteren, en samen bouwen. Toen we begonnen met District 13, kwamen jongeren met ideeën. Niet om subsidie te vragen, maar om samen iets neer te zetten. Dat is de kracht van deze cultuur.”

Wat werkt wél? Hardware, software, orgware

Succes ontstaat wanneer drie elementen elkaar versterken: hardware (fysieke plekken zoals skateparks, basketbalvelden, freerunzones), software (aanbod zoals lessen, events, talentontwikkeling) en orgware (organisatie en beleid: wie regelt het, wie betaalt het, wie borgt continuïteit).

Alleen hardware neerzetten is niet genoeg. Roosendaal heeft een prachtig multidisciplinair park, maar zonder lessen groeit de community traag. Orgware is de lijm: beleid en financiering zorgen dat hardware en software duurzaam werken.

Baartmans: “Je moet niet alleen stenen stapelen, maar ook investeren in mensen en programma’s. Anders blijft het leeg beton.”
Jongejan: “Hardware is zichtbaar, maar software en orgware zorgen voor leven. Dat vergeten we vaak.”

Een netwerk als motor

District 13 in Almere laat zien hoe het kan. Oprichters Kasper en Richard koppelden signalen van de straat aan gemeentelijke afdelingen Sport en Cultuur. Niet incidenteel, maar als structurele partner. District 13 organiseert events, biedt presentatieruimtes en stimuleert talentontwikkeling. Tegelijk fungeert het als aanspreekpunt voor de gemeente: een soort ‘vereniging van de culture’. Zo ontstaan korte lijnen, participatieprojecten en faciliteiten die echt aansluiten bij de behoefte.

Jongejan: “We hebben laten zien dat als je structureel inzet, er kansen ontstaan. Het gaat om vertrouwen en continuïteit. Gemeenten moeten durven loslaten en vertrouwen geven. Dan zie je dat jongeren verantwoordelijkheid nemen.”

Inspirerende voorbeelden elders

Roosendaal investeerde in een Urban Sports Park en werkt nauw samen met lokale crews. Breda koppelt cultuur en sport via festivals en workshops. Heerlen zet in op street art en breakdance voor sociale cohesie.

Baartmans: “Je moet het momentum pakken. Als er energie is in de scene, moet je als gemeente niet drie jaar wachten op beleid. Dan ben je te laat.”
Kasper: “Het gaat om timing én om mensen die snappen wat er speelt. Dat is goud waard.

Handvatten voor gemeenten

Voor gemeenten die straatsport en -cultuur willen ondersteunen, zijn er een aantal praktische handvatten gebleken. Het gaat om stappen die de samenwerking met jongeren en lokale initiatieven versterken en zorgen dat projecten niet blijven hangen in bureaucratie of onderbenutte plekken.

• Erken de verschillende disciplines binnen straatsport en -cultuur.
• Werk met de scene, niet voor de scene: betrek jongeren en sleutelorganisaties vanaf het begin.
• Investeer in orgware: beleid en budget zijn cruciaal om hardware en software te laten werken.
• Creëer netwerken: stimuleer organisaties zoals District 13 die bruggen slaan tussen straat en gemeente.
• Denk integraal: combineer sport en cultuur in één visie op de openbare ruimte.

Baartmans: “Het is geen rocket science. Het is gewoon luisteren, samenwerken en durven investeren in mensen.”Jongejan: “Straatsport en -cultuur zijn geen projectjes. Het is een beweging die je samen draagt.”

Dit artikel is verschenen in Ruimte voor Bewegen #3 2025. Je leest deze editie gratis in onze digitale bibliotheek.