In een papieren verdrag kun je niet spelen

Opkomen voor spel en speelruimte is een proces van lange adem. Eén van de lange en voor de meeste speelmensen onzichtbare trajecten, is die van het recht. Hoe moeizaam en belangrijk die route kan zijn, hebben we inmiddels gezien bij het klimaatbeleid. Ook spel heeft z’n eigen juridische route. En die lopen wij stap voor stap, al 25 jaar.

1995: Nederland ratificeert het VN-Kinderrechtenverdrag, met daarin een apart artikel over het recht op spel en vrije tijdsbesteding. De Nederlandse regering rapporteert sindsdien elke vijf jaar aan de VN wat zij doet om de rechten van kinderen te waarborgen. Maatschappelijke organisaties, verenigd in het Kinderrechtencollectief, reageren daarop met een zogeheten NGO-rapportage. Doorgaans nogal pittig van toon.

In VN-verband worden in de loop der jaren aanvullende commentaren geschreven op onderdelen van het Verdrag. In 2013 is het thema spel aan de beurt: een internationaal gezelschap van speldeskundigen (waaronder Froukje Hajer van Ruimte voor de Jeugd) analyseert de speelkansen van kinderen. Dat resulteert in General Comment 17, met tien punten van zorg en als grootste gemene deler: een algeheel gebrek aan erkenning van het belang van vrij spel.

Een mijlpaal. Met wat kunnen we er concreet mee? Want zo’n juridisch document blijft toch wel erg abstract. Hoogleraar Kinderrechten Ton Liefaard adviseert: “Het verdrag is bindend. De overheid moet de rechten van kinderen meewegen in alle relevante beleidskeuzes en daarover verantwoording afleggen. Je kunt dus het gesprek aangaan met de landelijke en de lokale overheid: hoe hebben jullie kinderrechten meegenomen in je afwegingen?”

2016: Nederland ratificeert het VN-Verdrag Handicap. Met daarin expliciet aandacht voor het recht op samen spelen. En een uitvoeringsagenda. Een grote stap! In 2019 presenteren overheid en maatschappelijke organisaties gezamenlijk het SamenSpeelAkkoord.

30 april 2021: de nieuwste NGO-rapportage verschijnt. Ruimte voor de Jeugd beschrijft in het hoofdstuk over spel en vrije tijd in een notendop de belangrijkste knelpunten op het gebied van speelruimte, participatie en vrij spel. En doet aanbevelingen. Onze regering gaat hier nu op reageren. Weer een stap. We zeiden het al: het is een lange weg.

Nu komen de gemeenteraadsverkiezingen er aan. Ook voor de lokale politiek is het Kinderrechtenverdrag niet vrijblijvend. Dus daarop spreken we vanuit Ruimte voor de Jeugd de politieke partijen aan: hoe gaan de nieuwe gemeenteraden de speelrechten van de jongste burgers waarborgen?