Brede visie op veelzijdig bewegen in Almere

maandag 25 februari 2019

timer 5 min

Veel Nederlandse gemeenten worstelen met de uitdaging hoe ze hun inwoners meer aan het bewegen krijgen. Daarbij zijn zowel de binnenruimte als de buitenruimte belangrijk.

Door: Peter Bekkering

Almere pakt alles aan vanuit een overkoepelende visie, waarbij niet sport maar bewegen het uitgangspunt is. Die visie leidde al tot een innovatieve binnenruimte. In het voorjaar van 2019 komt er ook een buitenruimte bij.

“Almere heeft de komende jaren te maken met een forse groeiopgave", vertelt Martijn Postuma, projectleider bij het Almere Kenniscentrum Talent (AKT), de visie van de gemeente Almere op talentontwikkeling. "Dat betekent dat ook de voorzieningen moeten meegroeien. Almere is een jonge stad met jonge mensen die graag ruimte wil bieden aan talentvolle sporters om zich verder te ontwikkelen. Uitgangspunt daarbij is talentontwikkeling. Iedereen heeft talent en de mate van talent bepaalt of je op Olympisch niveau eindigt of dat je alleen maar plezier hebt in sport en bewegen.”

Toen deze uitgangspunten waren vastgesteld ging Almere op zoek naar een rode draad waarmee de gemeente programma’s in de stad kon realiseren. Almere maakte kennis met het Athletic Skills Model (ASM), dat uitgaat van het breed motorisch opleiden van mensen. “Dat paste precies in onze visie over talentontwikkeling.” De gemeente Almere ging daarop met verschillende partijen om tafel, waaronder ASM, onderwijs, sportclubs en topsport, om een structuur neer te zetten in de stad die vanuit het breed motorisch opleiden bijdraagt aan talentontwikkeling.

De conclusie was al snel dat dit alleen kan met een totaalpakket aan maatregelen. “Je moet iets doen met basisonderwijs, met voortgezet onderwijs, met sportclubs, met de inrichting van de binnenruimte en zeker met de inrichtingvan de openbare ruimte.” Het leidde tot een keur aan projecten en programma’s die de afgelopen jaren over de stad werden uitgerold.

Veelzijdig bewegen stimuleren

Daarnaast startte de gemeente twee jaar geleden met de inrichting van de binnenruimte. Almere-Poort kreeg een innovatieve binnenruimte waar mensen komen om te sporten en hun beweegvaardigheid breed te ontwikkelen. Postuma: “Daarna zeiden we als gemeente: iets soortgelijks kunnen we ook doen voor de buitenruimte. Want uit onderzoek weten we dat inwoners van Almere meer dan elders sporten, maar minder in verenigingsverband. Ze maken dus veel gebruik van de openbare ruimte om bijvoorbeeld te fietsen of te hardlopen.”

In alle stadsdelen van Almere lagen al verschillende soorten playgrounds, speelveldjes variërend van voetbal- en pannakooien tot basketbalveldjes. Op het moment dat zo'n voorziening in Almere Haven aan vervanging toe was, besloot de gemeente niet opnieuw hetzelfde te realiseren.Ditmaal hanteerde Almere de gecombineerde visie van ASM (breed motorisch ontwikkelen) en AKT (talentontwikkeling) als uitgangspunt. De nieuwe voorzieningmoest een plek worden waar veelzijdig bewegen wordt gestimuleerd voor verschillende doelgroepen.

Skills Garden

In februari 2018 startte de gemeente met een bewonersavond in Almere Haven, waarop René Wormhoudt de wetenschappelijke visie van ASM toelichtte en Martijn Postuma het AKT, de gemeentelijke vertaling ervan én de plek die de buitenruimte heeft in het grotere geheel van talentontwikkeling. Vervolgens werd aan de bewoners gevraagd waaraan zo’n buitenruimte zou moeten voldoen.

De twee visies en de bewonersinput resulteerden in een ontwerp van Kragten/ASM voor een buitenruimte, de Skills Garden, die in het voorjaar van 2019 wordt gerealiseerd. Postuma: “Het moet een buitenruimte worden die door de variatie in het aanbod alle inwoners van Almere stimuleert om te bewegen.Dus niet alleen jeugd, maar ook senioren en andere doelgroepen. Daarbij komen onbewust alle grondvormen van bewegenaan de orde, zoals klimmen, klauteren, balanceren en lopen.” Het ontwerp werd in juli 2018 aan de bewoners voorgelegd, die er vrijwel volledig mee instemden.

Postuma legt uit hoe het ontwerp rekening houdt met de buurt. “Almere Haven, het oudste stadsdeel, heeft te maken met vergrijzing. In het ontwerp is daarom ook een mat met extra dempende werking opgenomen, zodat je met ouderen bijvoorbeeld aan valpreventie kunt doen. Verder wil een fysiotherapeut uit de buurt de mat gaan gebruiken voor zijn cliënten.”

Achterliggende filosofie leidend

Almere heeft de ambitie om ook in andere stadsdelen vergelijkbare voorzieningen te realiseren. De raad heeft voor een tweede voorziening, in Almere Poort, al geld gereserveerd. “De achtergrond en de inhoud zijn hetzelfde maar het ontwerp wordt aangepast aan de lokale situatie. Die aanpak past in het nieuwe coalitieakkoord, waarbij ‘gezond in Almere’ een van de uitgangspunten is.”

De meerwaarde van deze aanpak zit volgens Postuma ten eerste in de combinatie van de twee visies met de bewonersinput. “Als we alleen de bewonersinput als basis hadden genomen, hadden we aparte voorzieningen gekregen. Nu kunnen we al die wensen combineren en comprimeren op een kleiner stukje terrein.” De tweede meerwaarde is dat niet sport maar beweegvaardigheidhet uitgangspunt is. “Sporten kan dan een uitvloeisel zijn van de grondvormen van bewegen die je aanbiedt.”

Tommy van den Dungen, adviseur VitaleLeefomgeving en Skills Garden bij Kragten, wijst op het sociale aspect. “Het is een voorziening waar iedereen naartoe komt. Je krijgt dus op een natuurlijke manier sociale controle. En er zullen netwerken gaan ontstaan.” Hij prijst de gemeente Almere omdat ze de maatschappelijke opgave – meer en beter bewegen voor jong en oud, tegengaan van beweegarmoede en het preventief benaderen van lifestyleziektes– daadwerkelijk durft te vertalen in een voorziening. “De meeste gemeenten hebben wel een visie maar zetten niet de volgende stap. Daardoor blijft de aanpak vaak steken in losse voorzieningen. In Almere is de achterliggende filosofie leidend.”