Als kleerscheuren niet meer mogen, is het game over

Uit de Buitenspeelmonitor 2026 van Jantje Beton en Branchevereniging Spelen en Bewegen* blijkt dat circa 400.000 kinderen nooit of bijna nooit buiten spelen zonder een volwassene in de buurt. Ook mogen kinderen minder vaak zelf bepalen of ze naar buiten gaan dan enkele jaren geleden.

Tegelijkertijd laat onderzoek zien dat 76% vindt dat we zijn doorgeslagen in het beschermen van kinderen**. Die cijfers roepen een vraag op: durven wij kinderen nog te laten spelen? Onder de noemer 'Wie niet waagt, die niet wint' wakkert Nijha vanaf vandaag de urgentie aan bij overheid, onderwijs, de branche en ouders, met het doel om eind 2029 kinderen hun kleerscheuren weer terug te geven.

Beschermen of begrenzen?

Natuurlijk moeten kinderen worden beschermd tegen echt gevaar. Een onveilige constructie, een uitstekende spijker of druk verkeer heeft niets met uitdagend spelen te maken. Maar volgens Nijha dreigen we gevaar en risico steeds vaker met elkaar te verwarren. En dat heeft een negatieve impact op de ontwikkeling van kinderen. "Een wereld zonder risico bestaat niet en dat moeten we volgens mij ook niet willen," zegt Frank Kroeze, algemeen directeur van Nijha. "Een kind moet kunnen ontdekken: kan ik dit, durf ik dit en wat gebeurt er als het niet lukt? Door te proberen, soms te vallen en opnieuw te beginnen, leren kinderen hun eigen grenzen kennen. Als wij iedere onzekerheid vooraf voor ze wegnemen, nemen we ook iets van die ontwikkeling weg."

Opvallend is dat kinderen juist veel plezier beleven aan activiteiten waarin ontdekken en uitdaging zitten. In de Buitenspeelmonitor behoren trampolinespringen, spelen met water en klimmen en klauteren tot de hoogst gewaardeerde activiteiten. Ook zelfverzonnen spelletjes en hutten bouwen scoren hoog.

Spelen in het wild

Nijha noemt dat ‘Spelen in het wild’. Niet per se in een bos of tussen de bomen, maar spelen in een omgeving waarin niet alles vooraf door volwassenen is bedacht. Een muurtje wordt een evenwichtsbalk. Een heuvel een racebaan. Een struik een hut. Een kind kiest zelf een moeilijke route, probeert nét iets hoger te komen of bedenkt een spel dat geen ontwerper ooit heeft bedacht. "We moeten niet aan kinderen vragen of ze nog durven," zegt Kroeze. "Die vraag moeten we aan onszelf stellen. Durven wij als ouders, scholen, gemeenten, ontwerpers en bedrijven kinderen nog voldoende vrijheid te geven?" Vroeger versus nu.

Wie niet waagt, die niet wint

Met ‘Wie niet waagt, die niet wint’ kiest Nijha niet voor een eenmalige campagne. De komende jaren wil het bedrijf samen met kinderen, ouders, scholen, gemeenten en kennispartners onderzoeken hoe we ruimte kunnen creëren waarin kinderen beschermd zijn tegen echt gevaar, maar vrij genoeg blijven om zelf te ontdekken.

Daarbij kijkt Nijha ook kritisch naar haar eigen rol als ontwerper en producent van speelomgevingen. Niet alleen de vraag ‘hoe maken we spelen zo veilig mogelijk?’ moet centraal staan, maar ook: ‘hoe zorgen we dat er iets te ontdekken blijft?’ "Kinderen hebben geen perfecte wereld nodig," besluit Kroeze. "Ze hebben een wereld nodig waarin ze mogen proberen, ontdekken, vallen en weer opstaan. Geef kinderen hun kleerscheuren terug. Want als kleerscheuren niet meer mogen, is het game over."

Over Nijha

Nijha ontwikkelt al meer dan 100 jaar speel-, sport- en beweegomgevingen die mensen uitdagen om in beweging te komen. Vanuit de overtuiging dat bewegen bijdraagt aan een gezondere en socialere samenleving zet Nijha zich dagelijks in voor een beweegvriendelijke buitenruimte voor iedereen. www.nijha.nl

Bronnen

*Jantje Beton (2026). Onderzoek buitenspelen 2026 **Unison. (2026). Hoe denkt Nederland over spelen, sporten en uitdaging?