Participatie kan ook leuk en leerzaam zijn

Dit kan op verschillende manieren. Men kan er bijvoorbeeld voor kiezen om bewonersavonden te organiseren waarbij de bewoners hunnen wensen kenbaar kunnen maken. Aan de hand van deze wensen wordt dan een voorlopig ontwerp gemaakt om vervolgens bij een volgende sessie te komen tot een definitief ontwerp.

De ervaring leert dat tijdens deze bewonersavonden vaak niet alleen over de speeltuin wordt gesproken maar dat bewoners ook veel andere zaken willen bespreken. Immers: “de gemeente is er nu toch, dus willen we ons ook laten horen”. Daarnaast geldt bij dit soort vormen van inspraak vaak het recht van de sterkste. Ouderen en kinderen die hun geluid durven te laten horen hebben dan ook vaak een grote stem in het kapittel.

Minicompetitie 

Een andere vorm van participatie welke ook vaak wordt toegepast is de zogenaamde minicompetitie waarbij er door verschillende leveranciers, aan de hand van een PVE of inspraakronde, ontwerpen worden gemaakt. Deze worden aan de bewoners gepresenteerd en hier kan de buurt dan vervolgens een keuze uit maken. De leverancier met het meest aantrekkelijke ontwerp wordt de opdracht gegund om zijn ontwerp tot leven te laten komen. Deze vorm vergt veel tijd van de leveranciers en van de verantwoordelijke ambtenaar.

Er zal onderzoek gedaan moeten worden naar de wensen, er zullen door alle leveranciers ontwerpen gemaakt moeten worden en deze zullen ook gepresenteerd en besproken moeten worden. Uiteindelijk zal er vaak maar één leverancier gekozen worden en hebben de andere deelnemers hun werk dus ‘voor niets’ gedaan. En zo zijn er nog diverse vormen van participatie te beschrijven die bijna allemaal wel raakvlakken hebben met bovenstaande. 

Volledig anders 

Speelplan is een onafhankelijk onderzoeks- en ontwerpbureau en is de afgelopen 20 jaar zeer vaak betrokken bij participatietrajecten. De medewerkers zijn een aantal jaren geleden na gaan denken over een volledig andere vorm van ‘het betrekken van kinderen in hun woonomgeving’ en dan met name de speeltuin. Men is middels brainstormsessies, interne- en ook vooral externe gesprekken gekomen tot een moderne, speelse, leerzame vorm van participatie, waarbij de input vanuit de gebruikers zeer hoog is en de tijdsinspanning van ambtenaren, leveranciers en overige betrokkenen veel minder is dan bij de gebruikelijke inspraak. 

Speelplan heeft destijds een interactieve ontwerptool ontwikkeld: De Speeltuinbouwer. Met deze ontwerptool kunnen kinderen, eventueel met behulp van vriendjes, broertjes, zusjes en ouders, in een vertrouwde omgeving hun eigen speeltuin ontwerpen.Voor de te ontwerpen speeltuin in een wijk/buurt wordt een digitale omgeving gemaakt. Kinderen kunnen in deze omgeving inloggen en krijgen dan de locatie en oppervlakte te zien. 

Voordat de kinderen gaan ontwerpen hebben Speelplan en de gemeente de bouwstenen uitgezocht waaruit de kinderen kunnen kiezen. Het gaat hier niet om fabrikant-specifieke toestellen maar meer om spelvormen, zoals schommelen, natuurlijk spelen, glijden, klimmen, verstoppen, voetballen, of chillen. In totaal kan de gemeente kiezen uit circa 65 bouwstenen die aan- en uitgezet kunnen worden.

Maximaal budget 

Vervolgens gaan kinderen met deze bouwstenen aan het werk. De bouwstenen kunnen in de (digitale) speeltuin geplaatst worden. De elementen zijn voorzien van een veiligheidszone waardoor kinderen rekening moeten houden met de beschikbare ruimte. Tevens heeft elk element een bepaalde waarde, die in de vorm van muntjes voor de kinderen te zien is. De kinderen krijgen een budget mee en kunnen dit niet overschrijden. 

De gemaakte ontwerpen komen in de online omgeving te staan, waarna er door anderen op gestemd kan worden. Na diverse stemrondes zal er uiteindelijk een winnend ontwerp gekozen worden dat ook daadwerkelijk door de gemeente zal worden gerealiseerd. 

Kinderen leren op deze manier met de beschikbare ruimte en beschikbaar budget om te gaan en kunnen dus in een vertrouwde omgeving, op een leuke en leerzame manier hun eigen speeltuin ontwerpen, zonder hierbij “gestoord” te worden door overheersende klasgenootjes of ouderen. 

Dit artikel is verschenen in BuitenSpelen 02/2019. Lees meer van BuitenSpelen in onze bibliotheek.