Nationaal Masterplan Lopen verbindt beleid en praktijk

vrijdag 12 september 2025

Met het Nationaal Masterplan Lopen (NML) krijgt het thema lopen een structurele plek binnen het landelijke beleid. Het plan brengt uiteenlopende partijen samen rond de vraag hoe lopen beter kan worden gestimuleerd en gefaciliteerd.

Inmiddels zijn meer dan 80 organisaties aangesloten. De Beweegalliantie vervult een actieve rol en jaagt een tiental van de dertig acties aan. Eén van die acties richt zich op het betrekken van meer partijen uit het sociale domein. Waar lopen traditioneel vooral werd benaderd vanuit mobiliteit en ruimtelijke ordening, ligt de focus nu ook op gezondheid, welzijn en sociale samenhang. 

Meer dan alleen de buitenruimte

“Lopen is zo veel meer dan een ruimtelijk vraagstuk van de fysieke leefomgeving,” begint Staatsen. “Het gaat zelden over de buitenruimte. Het raakt ook de gezondheid, de zelfredzaamheid, de sociale samenhang, zelfs de valpreventie bij ouderen. Het is laagdrempelig, voor iedereen bereikbaar, maar dan moeten we de omgeving zo inrichten dat die uitnodigt om te bewegen.”

Prins: “De samenwerking met het sociaal domein is een prachtig proces, ook om elkaars taal te leren begrijpen. Wat bedoel je eigenlijk met ‘samenwerken’? Wat is dan de rol voor de GGD, de huisartsen, de wijkagent, de sportclub? Dat is soms even puzzelen, maar dan ontstaan er nieuwe verbindingen die tot groot effect leiden.”

Staatsen vult aan: “Elkaars taal spreken, of misschien zelfs een nieuwe gedeelde taal maken, betekent ook dat we ervoor kunnen zorgen dat de kennis die we opbouwen zo breed mogelijk beschikbaar komt, ook voor mensen die minder met deze materie bezig zijn. Misschien ben je vanuit het zorgdomein minder geneigd om je informatie over lopen op te zoeken binnen het sociale domein en andersom, en is de benadering en informatiebehoefte ook anders. Daarin kan het NML van waarde zijn.”

Kennis borgen in de praktijk

Voor structurele verandering is het belangrijk dat ontwikkelde handelingsperspectieven goed worden verankerd. Staatsen: “Door de kennis bijvoorbeeld te borgen in het onderwijs voor de volgende generatie professionals: voor zorgprofessionals, huisartsen en stedenbouwers. Zo hou je de aandacht voor bewegen levendig. Binnen het programma Gezonde Leefomgeving van het RIVM en ZonMw werken we in opdracht van VWS daarom aan een leermodule.”

Binnen zowel het programma Gezonde Leefomgeving als het NML wordt gewerkt aan praktische hulpmiddelen zoals toolboxen, handreikingen en het bundelen van best practices. Het doel is om bestaande kennis beter toegankelijk te maken voor professionals, zonder dubbel werk te doen. Er is veel beschikbaar, maar niet altijd goed vindbaar of toepasbaar in de praktijk.

Voorkomen van dubbel werk

Van As: “Er is al zoveel, maar we weten het vaak niet. Kennis over bewegen is over de domeinen heen erg gefragmenteerd. Per actie wordt gestart met onderzoeken wat er al voorhanden is, om te vermijden dat we dubbel werk doen.”

De dertig acties binnen het NML zijn onderverdeeld in zeven categorieën: Kennis vergroten, Eigenaarschap versterken, Opleiden van professionals, Financiële middelen organiseren, Ontwikkelen van strategie en beleid, Activeren van de relevante doelgroepen en Instrumenten ontwikkelen.

Vervolg op eerdere initiatieven

Het NML is een voortvloeisel van Ruimte voor Lopen, waar Van As al sinds jaar en dag bij betrokken is. “Zowel vanuit het platform Ruimte voor Lopen, als vanuit de City Deal Ruimte voor Lopen én vanuit een Europese oproep werd het duidelijk dat de tijd rijp is om te onderzoeken welke aandachtspunten we verder met elkaar moeten oppakken. Dat zijn er 30 geworden. Wat een prachtig moment om deze zaken samen te brengen in ons eigen Nationaal Masterplan Lopen.”

“Met de NML-partners zijn we inmiddels ruim een half jaar aan de slag. Er zijn inmiddels al 80 organisaties aangesloten, maar nieuwe organisaties zijn altijd welkom." De Beweegalliantie speelt een belangrijke rol door voor zo’n 10 acties de aanjaagrol op zich te nemen. Ook de rol vanuit de ministeries mag niet vergeten worden. Er zijn 4 ministeries bij het NML aangesloten. Deze samenwerking tussen alle partners van het NML zorgt ervoor dat bewegen, gezondheid, leefbaarheid, participatie en fysieke omgeving samenkomen in beleid en uitvoering.

-> klik hier voor het Nationaal Masterplan Lopen

Filip van As

Meer artikelen met dit thema

flash_onNieuws

Ruimte voor Bewegen digizine #3 is live!

18 dec 2025

De nieuwe editie van Ruimte voor Bewegen is verschenen. In dit digitale magazine vind je inspiratie en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Hoe bewegen je lichaam sterker en vitaler maakt

26 jan om 10:51 uur

We weten allemaal dat bewegen gezond is, maar wat gebeurt er eigenlijk precies in je lichaam als je in beweging…

Lees verder »
flash_onNieuws

65-plussers bewegen en sporten steeds vaker

13 jan om 08:46 uur

Steeds meer mensen van 65 jaar en ouder bewegen en sporten regelmatig. Vooral bij 65- tot 79-jarigen is de…

Lees verder »
flash_onNieuws

Beweegalliantie komt met SnaxerciseChallenge

7 jan om 12:18 uur

Om Nedelanders uit te dagen elke dag in beweging te komen, heeft de Beweegalliantie de SnaxerciseChallenge in…

Lees verder »
descriptionArtikel

Cursus Bewegen in de Openbare Ruimte 2026

5 jan om 10:15 uur

Steeds meer mensen gebruiken de openbare ruimte om in te sporten en bewegen. Maar is die openbare ruimte daar…

Lees verder »
descriptionArtikel

Gemeente Valkenswaard over de In Company training Bewegen In de Openbare Ruimte

5 jan om 08:58 uur

Samen aan de slag met een beweegvriendelijke omgeving, dat is de insteek van de In Companytraining BIOR. Je…

Lees verder »
flash_onNieuws

RIVM publiceert vuistregels voor inrichten van gezonde leefomgeving

18 dec 2025

Hoeveel openbare ruimte is nodig voor sport en bewegen? Recent verscheen een rapport van Urhahn en Platform31…

Lees verder »
flash_onNieuws

Sportdeelname van scholieren sterk beïnvloed door gezinswelvaart

12 dec 2025

Middelbare scholieren (12–16 jaar) die opgroeien in gezinnen met een lagere gezinswelvaart sporten minder vaak…

Lees verder »