Nationaal Masterplan Lopen verbindt beleid en praktijk

vrijdag 12 september 2025

Met het Nationaal Masterplan Lopen (NML) krijgt het thema lopen een structurele plek binnen het landelijke beleid. Het plan brengt uiteenlopende partijen samen rond de vraag hoe lopen beter kan worden gestimuleerd en gefaciliteerd.

Inmiddels zijn meer dan 80 organisaties aangesloten. De Beweegalliantie vervult een actieve rol en jaagt een tiental van de dertig acties aan. Eén van die acties richt zich op het betrekken van meer partijen uit het sociale domein. Waar lopen traditioneel vooral werd benaderd vanuit mobiliteit en ruimtelijke ordening, ligt de focus nu ook op gezondheid, welzijn en sociale samenhang. 

Meer dan alleen de buitenruimte

“Lopen is zo veel meer dan een ruimtelijk vraagstuk van de fysieke leefomgeving,” begint Staatsen. “Het gaat zelden over de buitenruimte. Het raakt ook de gezondheid, de zelfredzaamheid, de sociale samenhang, zelfs de valpreventie bij ouderen. Het is laagdrempelig, voor iedereen bereikbaar, maar dan moeten we de omgeving zo inrichten dat die uitnodigt om te bewegen.”

Prins: “De samenwerking met het sociaal domein is een prachtig proces, ook om elkaars taal te leren begrijpen. Wat bedoel je eigenlijk met ‘samenwerken’? Wat is dan de rol voor de GGD, de huisartsen, de wijkagent, de sportclub? Dat is soms even puzzelen, maar dan ontstaan er nieuwe verbindingen die tot groot effect leiden.”

Staatsen vult aan: “Elkaars taal spreken, of misschien zelfs een nieuwe gedeelde taal maken, betekent ook dat we ervoor kunnen zorgen dat de kennis die we opbouwen zo breed mogelijk beschikbaar komt, ook voor mensen die minder met deze materie bezig zijn. Misschien ben je vanuit het zorgdomein minder geneigd om je informatie over lopen op te zoeken binnen het sociale domein en andersom, en is de benadering en informatiebehoefte ook anders. Daarin kan het NML van waarde zijn.”

Kennis borgen in de praktijk

Voor structurele verandering is het belangrijk dat ontwikkelde handelingsperspectieven goed worden verankerd. Staatsen: “Door de kennis bijvoorbeeld te borgen in het onderwijs voor de volgende generatie professionals: voor zorgprofessionals, huisartsen en stedenbouwers. Zo hou je de aandacht voor bewegen levendig. Binnen het programma Gezonde Leefomgeving van het RIVM en ZonMw werken we in opdracht van VWS daarom aan een leermodule.”

Binnen zowel het programma Gezonde Leefomgeving als het NML wordt gewerkt aan praktische hulpmiddelen zoals toolboxen, handreikingen en het bundelen van best practices. Het doel is om bestaande kennis beter toegankelijk te maken voor professionals, zonder dubbel werk te doen. Er is veel beschikbaar, maar niet altijd goed vindbaar of toepasbaar in de praktijk.

Voorkomen van dubbel werk

Van As: “Er is al zoveel, maar we weten het vaak niet. Kennis over bewegen is over de domeinen heen erg gefragmenteerd. Per actie wordt gestart met onderzoeken wat er al voorhanden is, om te vermijden dat we dubbel werk doen.”

De dertig acties binnen het NML zijn onderverdeeld in zeven categorieën: Kennis vergroten, Eigenaarschap versterken, Opleiden van professionals, Financiële middelen organiseren, Ontwikkelen van strategie en beleid, Activeren van de relevante doelgroepen en Instrumenten ontwikkelen.

Vervolg op eerdere initiatieven

Het NML is een voortvloeisel van Ruimte voor Lopen, waar Van As al sinds jaar en dag bij betrokken is. “Zowel vanuit het platform Ruimte voor Lopen, als vanuit de City Deal Ruimte voor Lopen én vanuit een Europese oproep werd het duidelijk dat de tijd rijp is om te onderzoeken welke aandachtspunten we verder met elkaar moeten oppakken. Dat zijn er 30 geworden. Wat een prachtig moment om deze zaken samen te brengen in ons eigen Nationaal Masterplan Lopen.”

“Met de NML-partners zijn we inmiddels ruim een half jaar aan de slag. Er zijn inmiddels al 80 organisaties aangesloten, maar nieuwe organisaties zijn altijd welkom." De Beweegalliantie speelt een belangrijke rol door voor zo’n 10 acties de aanjaagrol op zich te nemen. Ook de rol vanuit de ministeries mag niet vergeten worden. Er zijn 4 ministeries bij het NML aangesloten. Deze samenwerking tussen alle partners van het NML zorgt ervoor dat bewegen, gezondheid, leefbaarheid, participatie en fysieke omgeving samenkomen in beleid en uitvoering.

-> klik hier voor het Nationaal Masterplan Lopen

Filip van As

Meer artikelen met dit thema

flash_onNieuws

Toolkit helpt jongeren mee te laten denken over sport en bewegen

9 okt om 08:26 uur

Hoe zorg je dat jongeren tussen de 12 en 18 jaar niet alleen meedoen, maar ook meedenken over sport- en…

Lees verder »
flash_onNieuws

Rotterdam eerste stad in Nederland met Global Active City-label

30 sep om 08:16 uur

Rotterdam heeft als eerste stad van Nederland het internationale Global Active City-label ontvangen. Het label…

Lees verder »
descriptionArtikel

Inclusief buitenspelen: 40 procent van de gemeenten loopt achter

29 sep om 11:52 uur

Toen de 9-jarige Mason de nieuwe speelplek bij hem in de buurt voor het eerst zag, was hij dolblij. Dankzij een…

Lees verder »
flash_onNieuws

Afstand telt, maar mensen met een beperking ervaren meer belemmeringen

28 sep om 11:24 uur

Voor de meeste Nederlanders is afstand de belangrijkste reden dat alledaagse voorzieningen slecht bereikbaar…

Lees verder »
descriptionArtikel

Elke procent meer beweging is goud waard voor de gemeentekas

16 sep om 13:00 uur

Een euro investeren in een beweegvriendelijke buurt levert méér op dan gezondere inwoners alleen het scheelt…

Lees verder »
flash_onNieuws

RIVM geeft ministeries handvatten voor nieuw sport- en beweegbeleid

15 sep om 13:30 uur

Het huidige sport- en beweegbeleid in Nederland loopt eind dit jaar af. Met het oog daarop heeft het RIVM, in…

Lees verder »
descriptionArtikel

Tien koppelkansen voor een groenere, koelere en beweegvriendelijkere wijk

8 sep om 10:51 uur

Een beweegvriendelijke openbare ruimte hoeft niet alleen over bewegen te gaan. Door gezondheid, leefbaarheid en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Woningbouw vraagt overal om meer ruimte voor sport

7 sep om 10:27 uur

Leiden zet breed in op sport, bewegen en spelen: met Vitality Clubs in vrijwel elke wijk, nauw contact met…

Lees verder »