Speelplaatsen hebben in Tokio vaak meerdere functies (fotoreportage)

 In het dichtbevolkte Tokio is het inrichten van openbare ruimte een lastig karwei. Steeds vaker hebben speelplekken een dubbelfunctie, blijkt na een rondgang langs een aantal bekende speelplekken in Japan. Wie weleens in Tokio is geweest kan beamen dat speelplaatsen schaars zijn in de grootste metropool ter wereld. Het is dus even reizen voor de gemiddelde Japanner om kinderen te laten spelen. Hoewel er dus minder speelplaatsen zijn, zijn deze meestal wel enorm groot, waardoor meer kinderen tegelijkertijd gebruik kunnen maken van een toestel.

Interessanter is om erachter te komen met welk idee beleidsbepalers in Japan speelplaatsen ontwikkelen. Hierbij is het van groot belang dat speelplaatsen niet enkel dienen als plek om te spelen; vaak vervullen dit soort toestellen een dubbelfunctie. Om dit te begrijpen is het goed om een bezoekje te brengen aan het in Tokio gevestigde Satagay Play Park. Volgens de beheerder is het achterliggende idee van deze slordig ogende speelplaats dat kinderen ‘leren om risico’s te nemen’. Hutten, bruggen en tunnels staan kriskras door elkaar heen en kinderen kunnen behalve hierop klauteren ook zagen, timmeren en andere bouwactiviteiten ondernemen.

Natuurlijk zijn er genoeg begeleiders aanwezig om de kinderen te assisteren, om ongelukjes te voorkomen. Maar, zo staat op de Japanse website vermeld, belangrijker is dat kinderen juist de kans krijgen om risico’s te nemen – een belangrijk onderdeel van het Japanse schoolcurriculum. Dirk Vermeulen bezocht Satagay Play Park in Tokyo, tijdens een IPA-Tokyo Conferentie. Over dit park en andere speelpleinen in Japan zegt hij: “Japanse steden hebben vaak publieke pleinen met waterobjecten. Je ziet veel meer water dan in Nederland. Op warme dagen zie je daar veel kinderen met het water bezig. Veel mensen zitten even met iets te eten of te drinken of te roken en laten de kids hun gang gaan.

Fuji Kindergarten

Eén van de directe gevolgen van ruimtegebrek is dat men in Japan kiest om speelplaatsen een dubbelfunctie te geven. Hoe ver dit kan gaan bewees het in Tokio gevestigde architectenbureau Tezuka Architects toen het een schoolgebouw ontwierp voor Fuji Kindergarten, een basisschool aan de rand van Tokio. Volgens de architecten is het van belang dat kinderen kunnen spelen, en bij gebrek aan ruimte, kwamen zij met de volgende oplossing: het integreren van de school met de speelplaats. Oftewel, school en speelplaats lopen door elkaar heen en zijn niet van elkaar te onderscheiden. “Kinderen worden onrustig van stiltes, het geluid van spelende kinderen kalmeert hen en stelt de kinderen in staat om beter te leren. Een rumoerige omgeving zorgt ervoor dat de kinderen zich bovendien beter kunnen concentreren”, aldus de schoolleiding.

Voor volwassenen kan het interieur enigszins chaotisch overkomen, maar studies hebben aangetoond dat de kinderen van de Fujibasisschool zes keer zoveel spelletjes bedenken en zes keer zoveel tijd besteden aan spelen in vergelijking met kinderen van reguliere scholen. Tevens bleek uit hetzelfde onderzoek dat de gemiddelde leerling van Fuji 5 kilometer aflegt per dag.

Evenals het Satagaya Play Park is juist het beetje gevaar dat gepaard gaat met de opzet van speelplekken van belang voor kinderen. De 25 meter hoge bomen die vanaf de grond door de plafonds van het schoolgebouw gaan, fungeren als uitstekende klimobstakels, terwijl er netten zijn die ervoor moeten zorgen dat kinderen zich niet bezeren mochten zij uit een boom vallen. “Als je speelplekken te veilig maakt, ontneem je kinderen de kans om te leren over gevaar. Het is belangrijk om de kinderen met gevaar om te laten gaan”, zo concludeert de schoolleiding.

Milieubewust

Behalve overwegingen die raken aan het gebrek aan ruimte in Japan, zijn er ook steeds meer bedrijven en ontwikkelaars die oog hebben voor het milieu. In Tokyo’s Nishi Rokugo Park zijn dat concepten als recycling en hergebruik. In de volksmond wordt het park ook wel bandpark genoemd, aangezien het bestaat uit 3000 oude banden die tezamen een parcours vormen om op te klimmen. Ook zijn van de banden figuren als draken en robots gemaakt. Daarnaast bestaat het park uit tunnels, bergen, bruggen, grote betonnen glijbanen en natuurlijk kunnen schommels niet ontbreken. Aangezien het parcours is gebouwd op een ondergrond van zand is de veiligheid gegarandeerd, zo staat te lezen op de website van de speelplaats.

Auteur: Bobbie van der List