Gezonde Buurten: meedenken, meedoen en meebouwen

donderdag 3 januari 2019

timer 4 min

Iedereen wil dat kinderen opgroeien in een fijne omgeving. Een plek waar buren elkaar ontmoeten en kinderen kunnen spelen. Gefinancierd door het ministerie van VWS is in 2017 het project Gezonde Buurten gestart.

De uitvoerende partijen, Jantje Beton en IVN Natuureducatie, zijn inmiddels aan de slag in twaalf buurten. De betrokkenheid van deelnemende gemeenten en interesse vanuit andere gemeenten en diverse organisaties is groot. Dit bleek uit de tweede netwerkbijeenkomst Gezonde Buurten op 22 november tijdens IVN Congres Natuur & Gezondheid.

De Gezonde Buurt

In een Gezonde Buurt gaan kinderen, ouders, omwonenden en buurtorganisaties samen met de gemeente aan de slag om de leefruimte te gebruiken of (her)in te richten voor leefbaarheid. De kern van een gezonde buurt is spelen, ontmoeten en natuur. Een van de belangrijkste doelen is dat kinderen (en andere buurtbewoners) meer contact hebben met de natuur, dat kinderen langer, vaker en gevarieerder buitenspelen en dat kinderen (en andere buurtbewoners) elkaar vaker ontmoeten. Een belangrijk uitgangspunt van het project is dat we goed luisteren naar wat kinderen willen. Kinderen hebben dan ook blijvend inspraak in de inrichting en het gebruik van de buurt.

Samenwerking is een essentieel onderdeel van de aanpak. In de buurten werken lokale partijen en professionals die in de gemeente al actief bezig zijn met gezondheidsthema’s samen. Er is verbinding met bestaande en lopende programma’s in de gemeente.

Het proces en de effecten van het project op gezondheid in de buurt worden nauw gevolgd. Wetenschappelijk onderzoek gericht op of de aanpak daadwerkelijk de gezonde leefstijl bevordert, maakt deel uit van het project.

De twaalf buurten

Na een intensieve selectie zijn de Gezonde Buurten in acht gemotiveerde gemeenten inmiddels gestart. Vier gemeenten nemen deel met één buurt en vier gemeenten met twee buurten. In de periode 2018 – 20121 worden de buurten gerealiseerd en uiteindelijk zal Nederland dus twaalf Gezonde Buurten rijker zijn. De betrokken gemeenten zijn Cuijk, Dordrecht, Breda, Stichtse Vecht, Doetinchem, Zaanstad, Smallingerland en Leeuwarden.

De netwerkbijeenkomst

Tijdens de goed bezochte netwerkbijeenkomst lichtten Miranda Verburg (projectleider vanuit Jantje Beton) en Rutger de Graaf (projectleider vanuit IVN) het project en de eerste geleerde lessen toe. “Hoewel nog in een vroeg stadium, zien we nu al dat een hele buurt voor veel kinderen en buurtbewoners te groot is voor participatie. Het gaat veel meer om buurtplekken die met elkaar verbonden zijn en waarbij groepen buurtbewoners worden of zijn betrokken”, aldus Verburg.

Vanuit gemeenten, kennisorganisaties en GGD-instellingen zijn de vragen en opmerkingen sterk gericht op de participatie van buurtbewoners, mede ingegeven vanuit de Omgevingswet die vanaf 2021 voor overheden geldt. Er worden veel dromen en kansen gezien, maar gezocht wordt naar goede voorbeelden. Verburg: “Programmering van activiteiten is daarvoor heel belangrijk, niet alleen aandacht besteden aan de hardware (fysieke inrichting), maar juist ook de software (activiteiten), ofwel het bij elkaar brengen van het mensennetwerk” .

Rutger de Graaf benadrukt het belang van het monitoren van de gezondheidseffecten: “In de Gezonde Buurten doen we veel ervaring op met wat wel werkt en wat niet. Het gaat er uiteindelijk om dat wij een werkende methode ontwikkelen waarmee andere gemeenten zelf aan de slag kunnen gaan. De uitkomsten van het onderzoek gebruiken we daarbij. Onderbouwing van het belang van natuur, spelen en ontmoeten voor de gezondheid van kinderen en volwassenen is daarin een essentieel onderdeel. Ook daar zijn we hard mee bezig”.

Het project bevindt zich nog in de beginfase en op dit moment wordt in de buurten vooral hard gewerkt door kinderen, buurtbewoners, lokale organisaties en gemeenten. De vorderingen, voorbeelden en eerste resultaten delen Jantje Beton en IVN Natuureducatie weer met de deelnemers en betrokkenen uit het netwerk van partijen die graag meedenken, meedoen en zelf ook bouwen aan gezonde buurten. Deze netwerkbijeenkomst was daarvoor een goede aanzet.

U las zojuist een artikel uit BuitenSpelen 04/2018. Lees meer van BuitenSpelen in onze bibliotheek.