Natuurspeelbos in Sarphatipark Amsterdam

In Sarphatipark in Amsterdam, een van de drukste stadsparken van Europa, is een natuurspeelbos ingericht waar kinderen in de leeftijd van 6 tot 14 jaar kunnen spelen middenin het groen. Het natuurspeelbos is door De Twee Heren uit Grootebroek ontworpen, met volop inbreng van kinderen uit de Pijp, de buurt rondom het park. Het bedrijf verwierf de opdracht na een meervoudig onderhandse aanbesteding. Behalve het ontwerp was De Twee Heren ook verantwoordelijk voor de uitvoering. 

Timo Smith, van De Twee Heeren, over het waarom van het natuurspeelbos: “Het stadsdeel wilde de karakteristieken van de Engelse landschapsstijl van het Sarphatipark, weer terugbrengen. Die waren in loop der jaren wat vervaagd. Voorafgaand aan de herinrichting kwam men er achter dat in het park onvoldoende speelplekken waren voor kinderen van 6 tot 14 jaar. Kinderen uit de Pijp werden toen aan het werk gezet en bedachten een avontuurlijke plek, met veel groen, spelen in een bos en toch in de stad.”  

Wisselwerking 
De Twee Heren kreeg de opdracht om, samen met de gemeente, dat ontwerp verder  handen en voeten te geven. Met groen weet dit bedrijf wel weg. “We zijn speeltuinbouwer, maar ook een groenbedrijf. De wisselwerking tussen die twee disciplines – dat is heel kenmerkend voor onze projecten. Soms hellen we over naar het groen, en maken we speeltuinen waarin geen enkel speeltoestel staat. Het gaat ons om het creëren van een avontuurlijk,  groen speellandschap. Dat kan met toestellen maar net zo goed met uitsluitend natuurlijke speelaanleidingen, bijvoorbeeld door klimbomen te planten of heuveltjes, heggen of groene paadjes aan te leggen.”

   

Nesttoren 
Volgens die uitgangspunten is ook het speelbos in het Sarphatipark ingericht. Een groene klimophaag markeert de overgang van het park naar het speellandschap. Links en rechts van de entree zijn tussen bestaande bomen en jonge aanplant twee doorlopende routes gemaakt.  Zonder met je voeten op de grond te komen  klim en loop je hier van het ene object naar het volgende. De linkerroute komt uit bij de hoge  toren van een glijbaan, de rechterroute heeft een vergelijkbare opbouw, zonder glijbaan, maar wel met een spectaculaire nesttoren.  Beide routes zijn opgebouwd uit constructies van robuuste stammen, op een natuurlijke manier gekoppeld, en gecombineerd met kabels en kabelnetwerken.  

Verzinkt staal 
In contrast met de houten stammen werkte De Twee Heren ook met verzinkt staal. Zo heeft de nesttoren, op houten poten (gefundeerd op doorgestoken stalen palen), hoog in de lucht, een verzinkt stalen bekroning in de vorm van een hut met een corten-staal gevelafwerking. Een vergelijkbare opbouw heeft ook de glijbaantoren en het observatiedek – ook hier houten palen die op het maaiveld verlopen in staal. Op de palen is een verzinkt stalen roosterplateau gemonteerd. De  bijzondere paalfundering was een eis van de opdrachtgever. Timo:  “De opdracht wilde een levensduur van 35 jaar voor de twee torens en het observatiedek. De ervaring van de gemeente was dat volledig houten toestellen in vergelijkbare situaties hun verwachte levensduur niet haalden. Daar kwam bij dat we in het wortelgestel van waardevolle bomen moesten funderen, daarmee was een betonnen fundatie niet mogelijk. De impact voor de omgeving is nu heel laag.”  

Aan de voet van de nesttoren zie je ook weer de hybride van staal en hout in de vorm van een klimwand: een stalen rooster met houten grijppunten en opstapjes. Zoals alle objecten in het natuurspeelbos is ook de klimwand maatwerk. “Niks komt hier uit de catalogus. Wij werken uitsluitend met maatwerk.”  

Een natuurlijke plek om te spelen  
Maatwerk is ook de arena van stammen en kabels, een plek voor buitenleren, nabij de glijbaan, om spelenderwijs kennis te nemen van de natuur. Dat laatste sluit ook weer goed aan bij de filosofie van De Twee Heren: “Onze ambitie is om de leefomgeving meer te vergroenen en er zo toe bij te dragen dat we met andere ogen naar de natuur in onze leefomgeving leren kijken, met meer aandacht en meer respect en meer zorg. Die arena is een van de plaatsen in het natuurspeelbos waar die verdieping – en dat respect - bijna als vanzelf opbloeit.” Volgens Timo is dat ook een van de succesfactoren van het natuurspeelbos in het: “De speelplek is een super groot succes. Kinderen hebben een enorme behoefte aan natuurbeleving, aan natuurlijke plekken om te spelen.  En dat niet alleen in Amsterdam. Ook elders in het land is dit thema uiterst actueel.” 

Dit artikel is verschenen in BuitenSpelen 04/2021. Lees meer van BuitenSpelen in onze digitale bibliotheek.