Circulair versus leuk? Duurzaamheidscheck je speelplek!

Natuurlijke, circulaire, speelplekken schieten als paddenstoelen uit de grond. Bureau Speelplan werkt als advies-, ontwerp- en inspectiebureau van harte mee aan deze positieve trend, maar vindt circulaire speelruimte ook een vraagstuk. Want komen die circulaire speelplekken het buitenspelen wel ten goede?  

Circulair versus leuk 
Walid Rahman is directeur bij Speelplan en geeft zijn kijk op het onderwerp: ‘Laten we vooral het doel van speelplekken niet uit het oog verliezen. Namelijk, dat kinderen er graag en vaak spelen. Circulair en leuk om te spelen kan prima hand in hand gaan, maar dan is wel een goede visie en uitvoering daarvan nodig. We zien nu vaak dat speelplekken vanuit bezuinigingsoverweging  ‘duurzaam’ worden ingericht met lokale, hergebruikte materialen. Daar hoeft niks mis mee te zijn, maar het pakt in de praktijk niet altijd gunstig uit voor de buitenspelers. Wij doen veel speelruimteonderzoek met kinderen samen en horen regelmatig dat zij minder buitenspelen, omdat in plaats van speeltoestellen er alleen nog maar ‘natuurlijk’ ingerichte speelplekjes overblijven. Dat zijn dan bijvoorbeeld grasveldjes met een enkele boomstam of twee zwerfkeien. Vast heel circulair, maar het zet qua stimuleren van buitenspelen geen zoden aan de dijk.’ 

‘Ook als je een circulaire speelruimte wilt realiseren moet je rekening houden met je doelgroep. In de ene buurt betekent dit een mooie natuurspeeltuin en in een andere buurt een supervet interactief toestel. Speelbehoeftes van kinderen verschillen nu eenmaal, dus een divers en uitdagend aanbod is gemeentebreed nodig. Leuke speelruimte zou het hoofddoel moeten zijn.’ 

De Duurzaamheidscheck 
Om gemeenten een eindje op weg te helpen bij het realiseren van circulaire speelruimte ontwikkelde Speelplan een duurzaamheidscheck en een factsheet groene speelplekken. Maar Walid Rahman benadrukt: ‘stappenplannen en factsheets zijn handige hulpmiddelen, toch blijft het ontwikkelen van leuke én circulaire speelruimte maatwerk. Naast duurzaamheidsambities is het belangrijk dat de doelgroep, financiën en andere relevante ontwikkelingen in acht worden genomen om uiteindelijk iets moois te kunnen realiseren dat aan alle eisen en wensen voldoet. En dat is waar onze expertise als Speelplan ligt’.  

1. Speelplekken die goed worden gebruik. Dat is pas duurzaam.  

In de ene buurt heb je een half pretpark aan toestellen nodig om kinderen naar buiten te krijgen. In een andere buurt juist die geweldige natuurspeelplek. Pas maatwerk toe, zodat de speelplekken goed gebruikt worden en kinderen uitdagen om achter hun scherm vandaan te kruipen. De sleutel is: een goed participatietraject. Vaak komen daar ook de leukste circulaire ideeën uit voort.  

2. Het juiste materiaal   

Hout in een drassige ondergrond gaat al snel rotten. En stalen toestellen of zwarte rubber tegels  in de volle zon? Geen kind die daar in de zomer op speelt. Een open deur? Toch zien onze inspecteurs het in de praktijk erg vaak.  

3. Doe eens lief, ga voor klimaatadaptief  

Door de speelplek te vergroenen blijven speelplekken in de zomer koeler en is de afwatering beter. Twee vliegen in een klap. Vergroening vergroot ook de natuurbeleving.  

4. Verleng de levensduur met goed onderhoud   

Door regelmatige inspectie, kunnen reparaties op tijd worden uitgevoerd en gaan toestellen langer mee. Goede registratie in een online beheersysteem zoals ABS Web helpt hierbij.   

5. Hergebruik de materialen op locatie 

Verharding wat terugkomt in een nieuw pad of als amfitheater, of houten staanders van toestellen die een nieuw leven krijgen als stapstammen. Lokaal kaphout kan worden gebruikt voor speelaanleidingen, net als levend hout zoals wilgentenen.  

6. Onderzoek hoe de hele keten uitgedaagd kan worden om te verduurzamen.  

Als je speelruimte opnieuw gaat inrichten, informeer dan vooral intern en extern wat er gedaan kan worden om duurzaamheid/circulariteit te waarborgen. De grootste uitdaging en kans ligt bij het verduurzamen van de hele keten; van leveranciers, tot gemeenten en ontwerpers. Gelukkig doen steeds meer organisaties hieraan mee door zorg te dragen voor duurzame productie, goed ontwerp en beheer, levensduurverlenging en hoogwaardig hergebruik.  

Kijk voor de factsheet groene speelplekken op : https://www.speelplan.nl/tools/factsheet-groene-speelplekken/