Burgerparticipatie: Hoe pak je het aan?

1. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in 2009 een reeks rapporten uitgebracht met de titel De Burger aan Zet.

In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, Eenheid Kennis, zijn binnen deze reeks drie rapporten geschreven. Het eerste rapport Burgerforum: theorie en praktijk gaat kort in op de achtergronden van burgerparticipatie gevolgd door een beschrijving van de concrete ervaringen met deze specifieke vorm van burgerparticipatie in Nederland, het burgerforum. Het tweede rapport Vormen van burgerparticipatie: inventarisatie en evaluatie, inventariseert om te beginnen de vele beschikbare methoden van burgerparticipatie die ons land inmiddels kent en presenteert een toetsingskader om die vele vormen op essentiële kenmerken van elkaar te kunnen onderscheiden. Het derde rapport is een handleiding voor het organiseren van een burgerforum.

Download hier de drie rapporten in de reeks 'De Burger aan Zet'.

2. De VNG heeft een complete site ingericht over burgerparticipatie.

Het maakt onderdeel uit van het Actieprogramma Lokaal Bestuur, een gezamenlijk project van de VNG en het ministerie van BZK. In nauwe samenwerking met het Raadsledenprogramma van de VNG, worden binnen het Actieprogramma de activiteiten voor raadsleden uitgevoerd. De site van de VNG is een vertrekpunt voor nieuws over burgers en participatie. Je kunt er bijvoorbeeld doorklikken naar een praktijkdeel (databank) waar veel gemeenten hun voorbeelden van burgerparticipatie als case hebben uitgewerkt.

Ga direct naar de website Burgerparticipatie van de VNG

.

3. Via Verbeterdebuurt.nl kan de burger eenvoudig een melding of een idee over de openbare ruimte doorgeven aan de gemeente.

Het doen van een melding is simpel. Nadat iemand een melding heeft geplaatst op Verbeterdebuurt.nl wordt via e-mail gevraagd de melding te verifiëren. Op de Verbeterdebuurt.nl staan ook alle meldingen die al gedaan zijn. Je kunt bijvoorbeeld stemmen op goede ideeën voor het verbeteren van de buurt of je kunt de dialoog aangaan met de gemeente en buurtbewoners.

4. De website van de NISB biedt veel informatie over Burgerparticipatie met betrekking tot het thema Ruimte voor Bewegen.

Allereerst zijn er de beleidsinstrumenten. Het inbedden van een beweegvriendelijke omgeving in het lokale (gemeentelijke) beleid, biedt de beste garantie voor het bereiken van de gestelde doelen, het rondkrijgen van de financiering en de samenwerking tussen gemeentelijke diensten en bewonersorganisaties. Allereerst is een visiedocument nodig waarin het belang van een beweegvriendelijke omgeving is opgenomen. Die visie wordt in een sectorale beleidsnota verwoord of in een bredere aanpak voor bijvoorbeeld de verbetering van de gezondheid van wijkbewoners. Het is wenselijk deze visie uit te werken in beleidsdeelplannen zoals op het gebied van sport en bewegen, ruimtelijke ordening, spelen, gezonde wijkaanpak e.d.

5. Financiële instrumenten vormen tweede categorie instrumenten.

De website van de NISB behandelt MKBA (kosten-baten analyse), kengetallen, subsidies en fondsen. Om een beweegvriendelijke omgeving te realiseren, zeker in een bestaande situatie, zijn doorgaans budgetten en financiële mogelijkheden noodzakelijk. Wanneer echter bij de realisering van nieuwe plannen of herstructurering van een bepaald gebied al vanaf het eerste ontwerp rekening wordt gehouden met beweegvriendelijkheid, hoeft het niet veel extra geld te kosten. Daarnaast kan de gemeente, door het beschikbaar stellen van een budget aan bewonersorganisaties, bewonersinitiatieven stimuleren en faciliteren ten bate van de aanleg van speelplekken, moestuinen, trapveldjes en dergelijke.

Ga direct naar deze punten en instrumenten op de website van NISB

6. Het volgende domein op NISB omvat de ontwerpinstrumenten.

Het filmpje Piano Stairs op YouTubemaakt op een ludieke manier duidelijk dat het ontwerp van de openbare ruimte, invloed heeft op het beweeggedrag van mensen. Door een buurt en de openbare ruimte veilig en beweegvriendelijk te ontwerpen, worden sport en bewegen gestimuleerd. De burger kan hierin een rol vervullen. Belangrijke aandachtspunten bij het ontwerpen van een BeweegVriendelijkeOmgeving (BVO) zijn: ontwerp de omgeving zo dat sport en bewegen worden gefaciliteerd en gestimuleerd; ontwikkel sportieve openbare ruimte en maak sportruimtes openbaar; stimuleer met het ontwerp gezonde mobiliteit in de vorm van lopen en fietsen. Zorg dat de gebruiker en zijn wensen centraal staan, het beheer gewaarborgd is en de omgeving schoon, heel en veilig gehouden kan worden, de omgeving aantrekkelijk, (integraal) toegankelijk en uitdagend is en koppel hardware (fysieke voorzieningen) aan software (activiteiten, communicatie, etc.) Het BVO-model is op de site van de NISB te downloaden. Bestaande ontwerprichtlijnen die helpen bij het ontwerpen van een beweegvriendelijke omgeving zijn de Gezond Ontwerp Wijzer (atlas voor de leefomgeving) en de toolbox Sport in the City.

7. De laatste instrumentencategorieën omvatten de praktijk en communicatie.

Om de praktische kant van Burgerinitiatieven vorm te geven, biedt de NISB hier tools en informatie over het maken van omgevingsscans en kaarten, het organiseren van trainingen, ateliers en (beeldende) workshops. Communicatie kan het proces om tot een Beweegvriendelijke Omgeving te komen, maken of breken. Het is noodzakelijk om draagvlak te creëren onder projectpartners en samen stappen te zetten in het proces. Maar ook voor het informeren van andere gebruikers van de ruimte en hen te betrekken bij de plannen. Een communicatieplan helpt orde te scheppen wanneer je met meerdere doelgroepen, communicatiedoelen en een reeks van middelen te maken hebt.