Beweegscan voor de beweegvriendelijke leefomgeving

donderdag 14 januari 2021

timer 5 min

Tien jaar geleden gingen speelruimteplannen vooral over kinderen en speeltoestellen. De laatste jaren zien we een duidelijke verandering op dit terrein. De buurt als domein voor het spelende kind is de beweegvriendelijke leefomgeving voor jong en oud geworden, tevens een van de pijlers in bijna elke omgevingsvisie.

Dat bewegen belangrijk is en waarom, is welbekend. Een visie op papier, of toestellen op een speelplek zetten lukt dan meestal ook wel. Maar om bewoners ook echt in beweging te krijgen, is meer nodig. Hiervoor werkt Speelplan met een beweegscan als afgeleide van onze speelruimtescan. Hierbij draait het om drie belangrijke onderdelen:

Buiten

Om buitenspelen te bevorderen is het belangrijk om te begrijpen hoe er nu buiten wordt gespeeld in een buurt. Dit inzicht komt door veldwerk, observaties en in gesprek te gaan met gebruikers. Voor onderzoek naar de beweegvriendelijke leefomgeving is dat niet anders. Met een beweegscan worden de beweegmogelijkheden en verbeterkansen in kaart gebracht.

Inventariseer het huidige beweegaanbod. Hierbij moet breed worden gekeken. Niet alleen naar de speelplek en het trapveld, maar ook naar de beweegmogelijkheden tússen plekken; routes, parken en de functionele waarde van openbaar groen en water. Tijdens de scan wordt het netwerk van (potentiële) beweegroutes in kaart gebracht.
Naast de kwantiteit en spreiding is het belangrijk om de kwaliteit te beoordelen van het beweegaanbod. Nodigt een buurt uit tot wandelen, steppen, freerunnen of een balletje trappen? Rustpunten, afvalbakken, een watertappunt, verlichting, groen en schaduw zijn hierbij net zo belangrijk voor goed gebruik als de kwaliteit van het aanbod zelf.
Beoordeel de toegankelijkheid volgens de 100-70-50-richtlijn. Na de Samenspeelplek, is de ontwikkeling van de Samensportplek een prima voornemen voor 2021.
Zorg voor goede online informatie over het openbare beweegaanbod, bij voorkeur met foto’s en uitleg. Dit kan bijvoorbeeld via het platform Buitenspeelkaart.nl waar de speel- en sportplekken van veel gemeenten te vinden zijn.

Bondgenoten

Er worden steeds meer beweegtuinen, bootcampplekken en fitnesstoestellen in de openbare ruimte aangelegd. Soms werken ze prima, maar vaak groeit het mos tussen de toestellen harder dan de spierballen. Beter gebruik begint daarom bij het betrekken van bondgenoten.

Inventariseer lokale bondgenoten: beweegorganisaties, -professionals en sportaanbieders en de rol die zij (kunnen) spelen in de verbetering van het beweegaanbod en programmering. Bewoners van jong tot oud zijn als (potentiële) gebruikers ook een bondgenoot.
Maak samen met bondgenoten een overzicht of kaart van de verbeterkansen voor de beweegvriendelijke leefomgeving. Dit kan bijvoorbeeld met online tools als Maptionnaire. Hierop kunnen o.a. routes, succesvolle plekken en knelpunten worden aangegeven (en waarom). Dit geeft handvatten om de juiste plek en beweegvorm te kiezen (wel of juist geen exposure, combineren van sporten, een groene omgeving of juist in de buurt van een verzorgingstehuis).
Een integrale aanpak met bondgenoten zorgt voor een efficiëntere inzet van middelen. In de handen van een goede beweegprofessional biedt een eenvoudig statisch toestel veel meer mogelijkheden voor gebruik dan een kostbaar bewegend fitnessapparaat.

Beheer

Vanuit sportbeleid en sportstimuleringsfondsen worden steeds meer openbare sportvoorzieningen aangelegd. Het beheer en uiteindelijk de vervanging komen vaak voor rekening van het speelruimtebudget.

Initiatieven vanuit bondgenoten zijn prima, maar zorg voor goede afstemming met de uiteindelijke beheerder. Dit geldt zowel voor toestelkeuzes als de benodigde budgetten voor onderhoud en vervanging in de toekomst.
Ook sporttoestellen moeten aan veiligheidseissen voldoen en regelmatig worden geinspecteerd. Registratie in een beheersysteem is daarom een must. Het beheerprogramma ABS-Web is hiervoor een systeem dat door veel gemeenten wordt gebruikt. Sportplekken worden dan ook automatisch op Buitenspeelkaart.nl geplaatst.

Tot slot: Bewegen begint met spelen. Goede speelplekken zijn een belangrijke basis voor de beweegvriendelijke leefomgeving. Vergeet daarbij vooral het belang van vrije speelruimte en bosjes niet. Want lekker buitenspelen is niet alleen belangrijk voor de beweging, maar de hele ontwikkeling van kinderen.

Dit artikel is verschenen in BuitenSpelen 04/2020. De editie is gratis te lezen in onze digitale bibliotheek.

Wil je tweewekelijks op de hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen op het gebied van spelen, onderhoud en inspectie? Schrijf je in voor de nieuwsbrief >>