Zo benut je de kracht van zon in de openbare ruimte optimaal

maandag 30 juni 2025

Zonlicht wordt in het ontwerp van beweegvriendelijke buitenruimte vaak gezien als iets waartegen we ons moeten beschermen. Maar dat beeld is te eenzijdig. Ook zonnige plekken spelen een belangrijke rol in het stimuleren van buitenspelen en bewegen. Niet alles hoeft onder een boom of overkapping – juist in het zonlicht ontstaan kansen voor actief gebruik van de openbare ruimte.

Zon nodigt uit tot bewegen

Zonlicht is niet alleen gezond vanwege de aanmaak van vitamine D, het verhoogt ook de aantrekkelijkheid van een plek om in te bewegen. Vooral in de lente, herfst en vroege ochtenduren is een zonnige plek juist prettig en uitnodigend. Kinderen gaan eerder naar buiten, blijven langer buiten én zijn er actiever. “Bewegen begint met zin hebben om buiten te zijn. Een zonnige plek helpt daar enorm bij,” zegt een ontwerper van Speeltotaal, dat speel- en beweegplekken ontwikkelt door heel Nederland.

Slimme inrichting voor zon en spel

Het draait om balans. Een beweegvriendelijke plek hoeft niet automatisch vol schaduw te liggen. Door bewuste keuzes te maken in oriëntatie, materiaalgebruik en inrichting ontstaat een omgeving die uitnodigt tot klimmen, rennen, fietsen en ontdekken – zonder dat het te heet of oncomfortabel wordt.

Bijvoorbeeld in Emmeloord, waar een nieuwe speelplek juist bewust in een open veld is geplaatst. "We wilden ruimte en zon", aldus de betrokken ontwerper. "Door te kiezen voor lichte ondergronden, natuurlijke materialen en speelaanleidingen op gras, blijft het speelcomfort behouden, ook in de zon."

Ontwerpprincipes voor zonrijke beweegplekken

Voor beweegvriendelijke openbare ruimte waarin zon een actieve rol speelt, gelden een paar aandachtspunten:

  • gericht gebruik van ochtend- en middagzon voor optimale benutting
  • materialen die niet snel opwarmen, zoals hout of rubber
  • grote open zones voor vrij spel en beweging
  • strategische plaatsing van zitplekken en rustzones in halfschaduw
  • ruimte voor dynamisch gebruik zonder fysieke obstakels

Meer dan comfort: ook gedrag

Zonnige plekken beïnvloeden gedrag. Mensen blijven langer, zoeken contact en bewegen meer. In woonwijken of rondom scholen kan een bewuste zonoriëntatie zorgen voor hogere gebruiksintensiteit van beweegruimte, mits goed ontworpen.

Tegelijk is variatie essentieel. Een afwisseling tussen zon en schaduw geeft gebruikers keuzevrijheid, afhankelijk van moment, activiteit en weersomstandigheden. Zo wordt de buitenruimte flexibel inzetbaar en inclusiever.

Zon als onderdeel van beweegvriendelijk beleid

Met de groeiende aandacht voor klimaatadaptatie én gezondheid groeit de behoefte aan doordacht ontwerp. Niet alleen verkoeling, maar ook zonlicht verdient een plek in het gesprek over beweegvriendelijke ruimte. Ontwerpers en beleidsmakers die slim omgaan met licht en oriëntatie kunnen zo het verschil maken tussen een lege speelplek en een levendige ontmoetings- en beweegomgeving.

Dit artikel verscheen eerder bij Kenniscentrum Sport en Bewegen

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

Hardlopers verdienen een eigen plek in de openbare ruimte

9 nov om 08:55 uur

Bij het ontwerpen van de openbare ruimte gaat de aandacht vaak naar lopen als vervoermiddel: veilig en snel van…

Lees verder »
flash_onNieuws

Kabinet trekt extra geld uit voor sportaccommodaties en beweegaanbod

28 okt om 15:42 uur

Het kabinet trekt in 2027 78 miljoen euro uit voor de Regeling Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties (BOSA) en…

Lees verder »
descriptionArtikel

Terugblik MOVE24: op zoek naar het oerinstinct van buiten bewegen

27 okt om 08:13 uur

“De hele dag buiten in stamvorm, want dat is wie we zijn.” Met die wens opende dagvoorzitter Jacqueline Kerkhof…

Lees verder »

Magic Trailz brengt kinderen met augmented reality naar buiten

13 okt om 10:42 uur

Steeds meer kinderen brengen hun vrije tijd binnen door, achter een scherm. Voor Lars van Raaij en zijn…

Lees verder »

W&H brengt generaties samen in beweging met SamenFit

13 okt om 10:35 uur

Waarom zou alleen het kind spelen? Met SamenFit introduceert W&H een beweegconcept waarbij kinderen,…

Lees verder »

Spark – geeft spelen extra energie

13 okt om 10:19 uur

Een speelplek kan vol mogelijkheden zitten, maar echte waarde ontstaat pas wanneer kinderen worden verleid om…

Lees verder »

Moby Playground: de interactieve speelkoepel die mensen samenbrengt

13 okt om 08:39 uur

Een interactief speelveld van acht meter doorsnede, met in het hart een slimme speelkoepel die kinderen met…

Lees verder »

Outdoor fitness wordt slim: waarom gemeenten niet zonder SMART-data kunnen

9 okt om 13:15 uur

Een outdoor fitnesslocatie realiseren is één ding. Weten wat er vervolgens daadwerkelijk gebeurt, is minstens…

Lees verder »