Knikkergek!?

Nee, blijkbaar begint iemand ermee en vinden andere kinderen het opeens ook leuk. Ondanks de concurrentie van veelal door een willekeurige supermarktketen opgedrongen rage, is knikkeren een blijvertje. En het bestaat al zo lang! Vroeger maakte men de knikkers zelf van marmer, steen, lood, klei en zelfs hout. Al voor de jaartelling hadden de Romeinse en Egyptische kinderen zo hun eigen knikkerspel.   

De spelregels zijn streekgebonden, per wijk en soms zelfs per school verschillend en bij elke generatie veranderen ze ook weer. In mijn jeugd speelde ik bij voorkeur het traditionele knikkerspel. Aan het eind van zo'n knikkermiddag kwam ik zo nu en dan met een overvol washandje - mijn knikkerzak - thuis. 

Nu hoeven kinderen niet altijd meer zelf een putje aan te wijzen of te maken. Er bestaan tegels met ingebouwde knikkerput die in veel wijken in de bestrating zijn opgenomen, hoewel niet altijd op de beste plek. Dat is handig, maar verdringt wel een belangrijk deel van het knikkerspel: het samen de juiste locatie bepalen voor de put. Het op het oog zo simpele spel heeft veel facetten die allemaal leerzaam zijn. Onderhandelen over de speelplek, afspreken wat de spelregels zijn, de waarden van de verschillende maten knikkers bepalen, motorische vaardigheden om de knikker met de juiste snelheid in de goede richting te krijgen, winnen en verliezen. 

Het is de Stichting KnikkerGek gelukt om door middel van het stokoude spel kinderen te interesseren voor techniek en wetenschap. Het met elkaar bouwen en bespeelbaar maken van een potentiële knikkerarena blijkt een regelrechte knikkerhype te veroorzaken en zeker niet alleen binnen Rotterdam. Het door de commerciële tv zender uitgezonden Marble Mania past daar bij. Alleen lijkt mij dat hooguit als deelnemer interessant. Nee, volgens mij is het knikkerspel geen kijksport. Knikkeren moet je vooral zelf doen.  

Deze column van Peter Steenbergen (Thuis Op Straat) is verschenen in BuitenSpelen 01/2021. Lees meer van BuitenSpelen in onze digitale bibliotheek.