Nieuwe speelobjecten versterken positie populair kind

Bron: Universiteit Leiden

‘Sommige kinderen krijgen op zondag buikpijn als ze denken dat ze de volgende dag naar school moeten’, zegt psycholoog Carolien Rieffe in een artikel van Universiteit Leiden. Ze is hoofdonderzoeker van het Inclusive School Environments Project, een langetermijnonderzoek naar de fysieke en sociale toegankelijkheid van schoolpleinen.

Niet alle kinderen voelen zich op hun gemak op het schoolplein en worden tijdens de pauze vaak alleen gelaten. Bijvoorbeeld omdat ze het spel niet mogen spelen of het spel niet kunnen bijhouden. Dit is zorgwekkend omdat schoolpleinen belangrijke plekken zijn voor de ontwikkeling van kinderen.

Het belang van een goede akoestiek

Rieffe wijst erop dat zowel sociale omstandigheden als de fysieke omgeving soms een obstakel vormen. 'Hoge muren rond een schoolplein reflecteren bijvoorbeeld geluid, waardoor de akoestiek slecht is. Of de locatie ligt aan een drukke straat, waardoor gesprekken moeilijk te verstaan ​​zijn. Dit is vooral lastig voor kinderen met autisme omdat ze gevoelig zijn voor overprikkeling', aldus psycholoog Adva Eichengreen, hoofdauteur van de studie gepubliceerd in het tijdschrift Child: Care, Health and Development.be. Eichengreen zegt dat ze gedeeltelijk doof is en uit de eerste hand weet hoe moeilijk het is om deel te nemen aan een drukke sociale omgeving.

Zoals diverse internationale onderzoeken hebben aangetoond, kunnen nieuwe spelinterventies tot andere groepspatronen leiden. Daarom onderzochten wetenschappers van een Nederlandse basisschool of tijdelijke nieuwe speelelementen zoals autobanden, dozen, huishoudelijke voorwerpen en tonnen de bestaande groepsdynamiek verstoren. Eichengreen: 'Dit zijn voorwerpen die geen duidelijk omschreven doel hebben en die de fantasie van het kind stimuleren.'' Uit eerder onderzoek is gebleken dat spelen met losse onderdelen meer coöperatief spelen mogelijk maakt. We wilden testen of creatieve mogelijkheden nieuwe sociale kansen creëren voor kinderen die vaak worden buitengesloten. Wetenschappers onderzochten dit met een nieuwe methode. We gebruikten sensorclips op de kinderkleding om elke interactie heel duidelijk vast te leggen. Ze vulden de sensordata aan met observaties vanaf het schoolplein. Een multidisciplinair team van gedragswetenschappers, datawetenschappers en bouwkundig ingenieurs ontdekte allerlei patronen.

De resultaten waren anders dan verwacht, zei Rieffe. 'Nieuwe spelelementen zorgden voor meer sociale interactie, maar dat gold vooral voor kinderen die al veel spelcontact hadden. Mogelijk hadden zij al een sterke positie in de groep. Reken en doe als eerste mee.' Kinderen met gehoorverlies en autisme hadden feitelijk minder interactie. Daarom moeten we overwegen hoe interventies op individueel niveau werken

Sensorclips geven veel informatie over hoe het schoolplein wordt gebruikt, waar kinderen het vaakst spelen en welke plekken nog leeg staan. 'We melden dit aan scholen, zodat zij begrijpen hoe toegankelijk hun speeltuinen zijn', aldus Rieffe. Ook het Ministerie van Onderwijs, Cultuur, Sport, Wetenschap en Technologie heeft grote belangstelling getoond voor het onderzoek. De wetenschappers rapporteerden hun bevindingen onlangs aan de directeur gelijke kansen van het departement, die tevens verantwoordelijk is voor de woningbouw. Eichengreen zei: ‘Er moet meer rekening worden gehouden met de sociale behoeften van kinderen met een handicap bij het ontwerpen van schoolpleinen.’ Ook de rol van volwassenen en oudere leeftijdsgenoten als sociale adviseurs moet nader worden bekeken. Hij wijst erop dat hiermee rekening moet worden gehouden. Alle kinderen kunnen profiteren van deze aanpassingen.