Göteburg ambieert de beste regenstad ter wereld te worden

Speelplekken die zo zijn ingericht dat ze nog steeds spelaanleidingen bieden na een flinke plensbui blijken zeer effectief. Kinderen kunnen door diepe plassen stampen en rivierstelsels of dammen creëren in de zandbak. Dergelijke scenario’s zien we terug in de Zweedse stad Göteburg. Daar wordt gewerkt aan het plan Rain Gothenburg om deze regenspeeltuinen nog breder in te zetten, met als missie: de beste stad te wereld te zijn als het regent. 
 
Het project is geënt op de vraag hoe Göteburg de vele regenbuien op een creatieve manier kan gebruiken. “Wat als we van regen een aanwinst voor de stad kunnen maken”, aldus Jens Thoms Ivarsson, de kunstenaar en ontwerper van het project. Hij is sinds drie jaar fulltime werkzaam bij de water- en afvalverwerkingsafdeling van de stad en heeft onder andere een jaarlijkse wedstrijd uitgeschreven om gedichten op putdeksels te laten gieten. Ook hielp hij bij het opzetten van twee regenspeeltuinen en lanceerde hij een kunstproject waarbij alleen tijdens de regen voetafdrukken van ijsberen te zien zijn op het Esperantoplatsen-plein.  
 
Brede visie 
Het project Rain Gothenburg gaat verder dan slechts speelpleinen. Thoms Ivarsson drukt de ambitie over de volledige breedte van de stadsplanning door, onder andere bij nieuwbouw van scholen en woningen. "Ik werk met architecten en ze zeggen: 'O, daar hebben we nog nooit over nagedacht. We dachten altijd: hoe kunnen we van de regen afkomen’”, zegt Thoms Ivarsson. “Ik bedoel, regen is altijd al op ons hoofd gevallen, dan kunnen we toch net zo goed gebruiken?” 
 
De ontwerper heeft in recente jaren zijn boodschap verspreid in steden als Glasgow, Londen, Dordrecht en Amsterdam. Zeker nu de coronapandemie ons ongeacht het weer naar buiten trekt – te denken valt aan de gevulde terrassen op een regenachige dag, want het mocht weer! – is de boodschap des te relevanter. Toch landt zijn visie nog niet overal, zoals in de stad Bergen. “Daar regent het 256 dagen per jaar, maar op hun toerismewebsite zijn 99 procent van de foto’s zonovergoten.” 
 
Gedragsverandering 
Voorbeelden van Rain Gothenburg moeten het gedachtegoed kracht bij zetten. Bijvoorbeeld het ontwerp van de nieuwe school Torslandaskolan, dat de competitie ‘De beste school ter wereld als het regent’ heeft gewonnen. In het ontwerp van LINK arkitektur wordt regenwater van de daken via brede pijpen aan het zijkant van het gebouw in poelen geleid. Vervolgens loopt het water in een rivier door het schoolplein, waar het kan worden gecontroleerd met sluizen. Uiteindelijk wordt het water opgebroken door betonblokken, waarna het kan wegsijpelen in een deltagebied.  

Anna Rolf, een van de architecten, prijst het ontwerp voor de wijze waarop het schoolplein transformeert als het regen. Op droge dagen kan de rivierbedding op het plein juist gebruikt worden om te skateboarden, terwijl het deltagebied allerlei soorten vegetatie huisvest. “Normaal gesproken probeer je al het water weg te halen”, zegt Rolf, “en wil je dat het plein schoon is en het er elke dag hetzelfde uitziet. Nu is besloten dat het prima is dat de kinderen modderig worden, maar ze kunnen zich ook met waterslangen wassen voordat ze weer naar binnen gaan.” 
 
Regenpositieve aanpak 
Als het aan Thoms Ivarsson ligt, wordt Rain Gothenburg een vast onderdeel van het stadsbestuur. Immers worden veel steden door de klimaatverandering natter, dus moeten we op een ‘slimme manier met de regen omgaan, zodat we duurzame, veerkrachtige en resistente steden creëren’, aldus de ontwerper. Dat betekent onder andere nieuwe drainage- en waterbeheerinfrastructuur. “Meestal wordt dat gedaan door ingenieurs en technici en dat eindigt meestal in saaie en lelijke installaties, omdat ze niet nadenken over de mensen die in de stad wonen.” 
 
Wil je dit goed aanpakken, zegt Thomas Ivarsson, dan moet je met een ‘regenpositieve’ aanpak projecten aanvliegen. Hij verwijst naar het High Line-project in New York, waarbij een ongewenst element (een verhoogde spoorlijn die niet meer werd gebruikt) transformeerde tot een leefbaar park. Zijn missie is om ten minste een derde van de speeltuinen in Göteborg zo’n transformatie door te laten gaan, met gebruik van regenwater.  

Dit artikel is verschenen in Straatbeeld 03/2021. Lees meer van Straatbeeld in onze digitale bibliotheek.